Hoạt động của Quốc hội tại kỳ họp không thể không có yếu tố đọc, nhưng cần dành thời gian thích đáng hơn cho các ĐBQH nói bởi vì những lý do sau đây. Thứ nhất, khi nói, sự tương tác giữa ĐBQH với đối tượng, giữa đại biểu với đại biểu trong hội trường, giữa đại biểu với nhân dân đang theo dõi qua truyền hình trực tiếp sẽ có hiệu ứng cao, vì vậy kỳ họp sẽ hấp dẫn hơn, tránh được sự đơn điệu. Thứ hai, đọc những tài liệu đã gửi trước cho đại biểu thật sự là lãng phí thời gian và cùng với nó là các sự lãng phí khác. Thứ ba, ngồi nghe đọc các văn bản liên tục một ngày hay một buổi là cách làm không hiệu quả. Thường thì khả năng chú ý nghe của con người có hạn, quá thời lượng người nghe sẽ khó tập trung. Thứ tư, khi đại biểu Quốc hội thảo luận, phát biểu hay chất vấn tại kỳ họp bằng lời nói, cử tri có điều kiện đánh giá năng lực của người đại biểu của mình hơn.

Tuy nhiên, đó chỉ mới là sự cần thiết của “nói” tại kỳ họp Quốc hội. Vấn đề là trên thực tế có thực hiện được điều này hay không? Để ĐBQH có thể nói ở kỳ họp Quốc hội, trước hết cần tổ chức công việc một cách thích hợp. Những kỳ họp gần đây Quốc hội đã cải tiến cách thức thảo luận tại kỳ họp nhằm cố gắng tăng sự tương tác giữa các bên. Chẳng hạn, đối với các dự án luật trình lần đầu, để tiết kiệm thời gian làm việc, các chủ thể không còn phải trình bày toàn bộ Tờ trình và Báo cáo thẩm tra mà chỉ trình bày những vấn đề chủ yếu như phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và những vấn đề còn có ý kiến khác nhau. Quốc hội tập trung vào thảo luận những vấn đề cơ bản, quan trọng, hoặc còn nhiều ý kiến khác nhau, không nhắc lại những ý kiến trùng lặp đã được nhiều đại biểu đề cập, những ý kiến đã thảo luận ở Tổ, ở Đoàn. Những vấn đề có nội dung gần nhau hoặc liên quan với nhau thì được lồng ghép để thảo luận chung, không chia cắt ra nhiều chuyên đề. Hoặc để tăng thời gian chất vấn của đại biểu, các đối tượng bị chất không còn đọc các văn bản trả lời được chuẩn bị trước (mà chỉ gửi đến các vị đại biểu Quốc hội nghiên cứu). Theo thủ tục này, nếu trước đây, người trả lời chất vấn trình bày 20 phút và đối thoại với các ĐBQH 40 phút, thì hiện nay thời lượng đối thoại sẽ tăng lên từ 50 phút đến 1 tiếng.

Một giải pháp để các ĐBQH có điều kiện phát biểu nhiều hơn là tăng thời gian làm việc ở các ủy ban, nơi thảo luận các vấn đề chuyên sâu, và nơi chỉ có hai ba chục người thay vì gần 500 người như ở phiên họp toàn thể. Mặc dù ở mọi Quốc hội, phiên họp toàn thể vẫn là nơi quyết định cuối cùng đối với dự án luật cũng như nhiều vấn đề khác, nhưng uỷ ban lại là nơi chiếm nhiều thời gian nhất. Vì thế, dù làm việc quanh năm, chứ không chỉ xuân -thu nhị kỳ như ở ta, nhưng thời gian ngồi họp toàn thể ở hội trường ở Quốc hội các nước không nhiều, thậm chí ít hơn cả kỷ lục ngồi ròng rã hơn một tháng liền như ở Quốc hội của ta. Trong khi đó, công việc của các uỷ ban ở ta vẫn còn khá nhàn nhã, như nhiều đại biểu chuyên trách từng cho biết là ít có việc mà làm.

Tiếp theo, muốn nói được ở kỳ họp, ĐBQH cần biết cách. Số liệu thống kê cho thấy, trong năm 2006, mỗi kỳ họp có trên dưới 1000 ý kiến phát biểu. Như vậy, giả sử tất cả các đại biểu đều được phát biểu, mỗi người chỉ được nói hai lần trong vòng khoảng tháng rưỡi ngồi họp. Làm thế nào để được nói nhiều hơn, và làm thế nào mỗi lần lên tiếng là chuyển tải được thông điệp, để lại dư âm, thúc đẩy giải quyết vấn đề? Đây là một trong những kỹ năng đòi hỏi phải có năng khiếu bẩm sinh đặc biệt. “Một chính khách, bằng diễn thuyết của mình, có thể làm cho con tim và khối óc của người nghe bừng sáng” (Nguyễn Sĩ Dũng). Nhưng mặt khác, lịch sử cũng từng biết đến một nhà hùng biện nổi tiếng thời Hy Lạp cổ đại vốn là một chàng trai nói năng không nên lời, nhưng đã dày công khổ luyện để thành tài. Có lẽ không còn thời gian để khổ luyện thành nhà hùng biện, nhưng các ĐBQH có thể học được những kinh nghiệm của các đồng nghiệp kỳ cựu trong việc chuẩn bị kỹ càng bài phát biểu; chuyển tải thông điệp chính; chủ động ứng biến với tiến triển cuộc thảo luận; sử dụng ngôn ngữ, cử chỉ…

Cuối cùng, nếu không thay đổi hệ thống bầu cử hiện nay, khi đại đa số ĐBQH kiêm nhiệm các chức vụ hành chính hoặc gắn liền với chính quyền địa phương, thì khó có đại biểu nào mạnh dạn nói, bởi lẽ động lực thay mặt dân để nói là không lớn. Các ĐBQH các khóa trước đã từng đề cập đến vấn đề này ở nhiều nơi. Chẳng hạn, theo ĐBQH khóa XI Phạm Chuyên, “Có ĐBQH phàn nàn những vị có chức, có quyền ít khi tham gia chất vấn tại Quốc hội, nhưng thật ra rất khó, vì các vị cũng nhìn thấy trách nhiệm của mình trong đó...”, bởi một ĐBQH “hai vai” bản thân đã có trách nhiệm thì còn phê phán ai được. Tỉ lệ mà ông Phạm Chuyên đề xuất là 60%, 70%, thậm chí 80% ĐBQH là người ngoài cơ quan hành pháp.

Còn theo ông Nguyễn Ngọc Trân, người đại biểu có thấy được trách nhiệm của mình, có dám phát biểu hay không, “đừng để xảy ra tình trạng mà người dân hay nói, nửa vui nửa thật, là những người sắp về hưu không sợ gì nữa thì mới hay phát biểu”. Ông Trân cho rằng, trong Quốc hội đúng là có những đại biểu do thiếu thông tin, thiếu tự tin nên không dám phát biểu, nhưng nhiều đại biểu rất am hiểu mà vẫn không dám phát biểu, vì ở thế "cài răng lược”, hễ nói thì sợ “vướng”, sợ sẽ gây khó khăn cho địa phương hoặc cá nhân bị “trù”. Có một thực tế là  ĐBQH cơ cấu ở địa phương, nếu phát biểu điều gì "mạnh" quá thì lại được lãnh đạo địa phương “nhắc nhở” vì có thể địa phương sẽ bị “kẹt” với các bộ. ở một số đoàn, ĐBQH muốn phát biểu phải được sự đồng ý của trưởng đoàn về nội dung. Trong các ĐBQH cơ cấu theo ngành cũng có tình trạng như vậy, không dám nói những vấn đề liên quan đến ngành mình vì ngại đụng chạm. Cũng một ý đó, trong cuộc đối thoại trực tuyến giữa người dân với Phó Chủ tịch Quốc hội khoá XI Nguyễn Văn Yểu, một cử tri đã thẳng thắn: “Tôi khẳng định rằng những ĐBQH khoá XI ứng cử tại địa phương tôi chưa thật sự phát huy tác dụng của "người đại biểu nhân dân", không dám nói hoặc không dám vạch trần cái xấu, cái tiêu cực vì sợ đụng chạm đến "cấp trên", họ đã làm ngơ trước những nỗi bức xúc của người dân”.

Như vậy, để các ĐBQH có thể nói ở kỳ họp và thực sự nhập thân vào hoạt động của Quốc hội, cải tiến cách thức xem xét, thảo luận chưa đủ, mà cần đến những thay đổi lớn hơn. Còn tạm thời nếu có ĐBQH nào đó vẫn thấy buồn ngủ, xin mách một mẹo nhỏ: co cả hai chân lên khỏi mặt đất và không thả xuống nữa, đảm bảo sẽ không thể ngủ gật.