Ngày 15/8/2008, Văn phòng Quốc hội đã tổ chức lễ công bố Nghị quyết số 614/2008/UBTVQH12 ngày 29 tháng 4 năm 2008 của Ủy ban thường vụ Quốc hội về việc thành lập Viện nghiên cứu lập pháp. Tới dự buổi công bố có Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng, Phó chủ tịch Quốc hội Tòng Thị Phóng và các cơ quan hữu quan thuộc Văn phòng Quốc hội cùng một số cơ quan trung ương.

Theo Nghị quyết số 614/2008/UBTVQH12, Viện Nghiên cứu Lập pháp là cơ quan thuộc Ủy ban thường vụ Quốc hội, có chức năng nghiên cứu những vấn đề lý luận, thực tiễn về tổ chức và hoạt động của Quốc hội; tổ chức thông tin khoa học để hỗ trợ việc thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và đại biểu Quốc hội.

Viện nghiên cứu Lập pháp là đơn vị sự nghiệp, có Viện trưởng, các Phó viện trưởng cùng 03 bộ phận trực thuộc, gồm: Trung tâm Nghiên cứu khoa học, Trung tâm thông tin khoa học và Phòng tổng hợp. Viện nghiên cứu Lập pháp có một số nhiệm vụ và quyền hạn sau:

1.           Nghiên cứu cơ bản những vấn đề về tổ chức và hoạt động của Quốc hội phục vụ cho việc xây dựng phương hướng đổi mới tổ chức, hoạt động của Quốc hội;

2.           Nghiên cứu ứng dụng những vấn đề liên quan đến hoạt động lập hiến, lập pháp; quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; hoạt động giám sát tối cao xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn và yêu cầu của các cơ quan của Quốc hội, đại biểu Quốc hội để hỗ trợ việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan của Quốc hội, đại biểu Quốc hội;

3.           Xây dựng cơ sở dữ liệu thông tin khoa học liên quan đến việc thực hiện chức năng của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và đại biểu Quốc hội; thực hiện và phối hợp thực hiện việc phổ biến, ứng dụng kết quả nghiên cứu hỗ trợ hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, đại biểu Quốc hội; là đầu mối trong việc thu thập, chọn lọc, phổ biến, ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học của các cơ quan nghiên cứu trong và ngoài nước phục vụ cho việc đổi mới tổ chức và hoạt động của Quốc hội;

4.           Hợp tác nghiên cứu khoa học với các cơ quan, tổ chức nghiên cứu ở trong nước và nước ngoài về những vấn đề liên quan đến tổ chức và hoạt động của Quốc hội; thu hút các nhà khoa học, các chuyên gia tham gia nghiên cứu và tổ chức công tác thông tin khoa học;

5.           Tổ chức công tác nghiên cứu khoa học và quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học trong các cơ quan của Quốc hội, các cơ quan của Ủy ban thường vụ Quốc hội và Văn phòng Quốc hội.

6.           Thực hiện những nhiệm vụ khác do Ủy ban thường vụ Quốc hội, lãnh đạo Quốc hội giao.

Phát biểu tại lễ công bố, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng nêu rõ: Ðây là cơ quan chuyên trách thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trực tiếp nghiên cứu và tổ chức nghiên cứu đổi mới tổ chức, hoạt động của Quốc hội. Chủ tịch Quốc hội đề nghị và mong muốn Viện triển khai nghiên cứu kỹ để nắm vững chức năng, nhiệm vụ của mình theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, sớm ổn định tổ chức bộ máy, cán bộ, xây dựng chương trình, quy chế làm việc, xác định hệ thống đề tài nghiên cứu và thiết lập mối quan hệ hợp tác với các cơ quan khác nhằm thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được giao. Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu các cơ quan hữu quan phối hợp, hỗ trợ để Viện Nghiên cứu lập pháp sớm ổn định tổ chức và bộ máy để đi vào hoạt động/.