Diễn đàn về nhà nước, pháp luật, chính sách
ISSN 1859-297X Thứ bảy, 23/06/2018, 00:07(GMT+7)
 
Thông tin lập pháp

Ủy ban Dân nguyện: Mô hình ưu việt cho cơ quan dân nguyện của Quốc hội?

Để thực sự là cơ quan đại diện của nhân dân, Quốc hội cần có cơ chế lắng nghe ý kiến, nguyện vọng của nhân dân, nắm bắt những phản hồi trong đời sống xã hội về việc hoạch định và thực thi chính sách, pháp luật và việc quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước… Như vậy, Quốc hội cần có một cơ quan chuyên môn có đủ tư cách và địa vị pháp lý để giúp Quốc hội trong công tác tiếp nhận, nghiên cứu, chuyển đơn thư, đôn đốc và giám sát việc giải quyết ý kiến, kiến nghị của cử tri. Lựa chọn mô hình Ủy ban Dân nguyện của Quốc hội ở Việt Nam là đề xuất của hầu hết các đại biểu tham dự Hội thảo “Đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động nhằm nâng cao hiệu quả công tác dân nguyện của Quốc hội Việt Nam”, do Ban Dân nguyện của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức vào ngày 17/9/2013.  

 

Tại Hội thảo, PGS, TS. Trương Thị Hồng Hà phân tích, dân nguyện là nguyện vọng, là ý nguyện của người dân. Nếu nhìn dưới góc độ quản lý nhà nước thì đó chính là nguyện vọng của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Và tất cả hệ thống các cơ quan của Nhà nước ta đều thực hiện công việc nhằm đáp ứng nguyện vọng của nhân dân. Qua thực tế hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, đại biểu Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hội, công tác dân nguyện của Quốc hội bao gồm các hoạt động: tiếp công dân, tiếp nhận, xử lý, chuyển, theo dõi, đôn đốc cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết đơn, thư của công dân và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo; thu thập, tập hợp, tổng hợp, theo dõi, đôn đốc cơ quan có thẩm quyền giải quyết ý kiến, kiến nghị của cử tri và giám sát việc giải quyết; tổ chức lấy ý kiến nhân dân tham gia xây dựng luật, pháp lệnh; tổ chức trưng cầu ý dân.

Theo ông Lê Quang Bình, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh của Quốc hội,  nên nhìn nhận công tác dân nguyện ở một nghĩa rộng hơn, nghĩa là công tác dân nguyện không chỉ dừng ở việc “tiếp nhận, theo dõi, giải quyết” mà khi thực hiện công tác dân nguyện cần có sự phản ứng tích cực, chủ động lên tiếng,  thậm chí yêu cầu giải trình với những vụ việc, vấn đề gây bức xúc cho nhân dân dù chưa (hoặc không) nhận được kiến nghị của nhân dân. Hiến pháp và pháp luật đã có những quy định khá cụ thể về quyền dân nguyện, quyền và trách nhiệm của UBTVQH, các cơ quan của Quốc hội, Đoàn ĐBQH và ĐBQH trong việc thực thi bảo đảm hiện thực hóa quyền dân nguyện của nhân dân nhưng trên thực tế, công tác dân nguyện chưa được hiểu thống nhất và chỉ tập trung vào lĩnh vực tiếp nhận, xử lý các đơn khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của cử tri. Quyền bày tỏ ý kiến của công dân thông qua thỉnh nguyện thư và kiến nghị về xây dựng chính sách, pháp luật chưa được chú trọng. Nhiều vấn đề khiếu nại dai dẳng, khiếu nại đông người chưa được nghiên cứu, giải quyết triệt để.

Từ nhiệm kỳ Quốc hội khoá XI đến nay, mặc dù đã thành lập Ban Dân nguyện của UBTVQH (năm 2003) nhưng công tác dân nguyện hiện nay vẫn do nhiều cơ quan của Quốc hội cùng thực hiện; nên dẫn đến sự phân tán, không thống nhất, hiệu quả thấp. Hiện nay, Ban Dân nguyện tuy được giao nhiệm vụ giúp UBTVQH giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri nhưng do chỉ là cơ quan chuyên môn giúp việc nên không có đủ quyền năng để có thể độc lập thực hiện các nhiệm vụ công tác dân nguyện, nhất là yêu cầu giám sát việc thực thi các quy định của pháp luật trong lĩnh vực công tác dân nguyện.

Từ thực tiễn hoạt động của Quốc hội và đòi hỏi cấp bách hiện nay, việc thành lập một cơ quan Dân nguyện của Quốc hội nhằm đổi mới và nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác dân nguyện của Quốc hội là yêu cầu cấp thiết.

Để xử lý những vấn đề liên quan đến quyền khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của công dân,  trên thế giới, tùy theo điều kiện của mỗi nước, Quốc hội (Nghị viện) thành lập Ủy ban Dân nguyện của Quốc hội hoặc cơ quan Thanh tra Quốc hội. Đối với nước ta hiện nay, khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo đang là vấn đề nóng bỏng và việc lựa chọn mô hình cơ quan dân nguyện của Quốc hội Việt Nam là vấn đề cần phải được xác định cụ thể.  

Phát biểu tại Hội thảo, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban các Vấn đề xã hội của Quốc hội Nguyễn Thị Hoài Thu phân tích, “Không lấy chức vụ để đo lường chất lượng, nhưng dù sao mô hình Ban Dân nguyện như hiện nay vẫn không có tiếng nói trực tiếp trong cơ quan thường trực của Quốc hội”. Lấy dẫn chứng câu nói kinh điển “hãy cho tôi một tổ chức, tôi sẽ làm đảo lộn nước Nga”, bà Nguyễn Thị Hoài Thu nhấn mạnh, tổ chức rất quan trọng, tổ chức có vững thì công việc mới thành công. Do đó, theo bà, nên “nâng chất”, thành lập Ủy ban Dân nguyện của Quốc hội để tháo gỡ khó khăn cho công tác dân nguyện, tăng cường hiệu quả của công tác này trong thời gian tới.

Ông Trần Thế Vượng, nguyên Trưởng ban Dân nguyện của Quốc hội tập trung phân tích, bản chất của Nhà nước ta là nhà nước của dân, do dân và vì dân nên phải có một cơ quan trực tiếp tiếp cận và tiếp thu những ý kiến của dân, phản ánh đầy đủ và trung thực nguyện vọng của dân và chịu trách nhiệm trước Quốc hội về vấn đề này. Ông nhấn mạnh, một vụ việc khiếu nại, tố cáo sẽ động chạm đến rất nhiều lĩnh vực, vì thế không chỉ có một cơ quan đảm nhiệm giải quyết mà xong. Ủy ban Dân nguyện sẽ là đầu mối để phân loại ý kiến, những khiếu kiện của dân, chức năng này không hề chồng chéo với các cơ quan khác của Quốc hội.

Nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội Vũ Mão cũng đồng ý với kiến nghị cần thiết phải xây dựng mô hình Ủy ban Dân nguyện của Quốc hội. Tuy nhiên theo ông, cần tính toán chặt chẽ khi xây dựng chức năng nhiệm vụ của Ủy ban để tránh sự chồng chéo với Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội. Ông đề xuất, đối với công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo thì Ủy ban Dân nguyện sẽ đảm nhận lĩnh vực hành chính, còn lĩnh vực tư pháp thì giao Ủy ban Tư pháp của Quốc hội giải quyết. Ủy ban Dân nguyện sẽ làm đầu mối phân loại đơn thư để chuyển đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết và giám sát hoạt động này để trả lời cho người dân. Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội nên tập trung vào công việc giám sát những lĩnh vực và đối tượng mình đảm nhận.

Trả lời cho câu hỏi: “Khi thành lập, Ủy ban Dân nguyện có đầy đủ chức năng nhiệm vụ như các Ủy ban khác hay không?”, TS. Bùi Ngọc Thanh, nguyên Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội khẳng định: Ủy ban Dân nguyện sẽ có đầy đủ các chức năng thẩm tra, giám sát và kiến nghị.

 Nhiều ý kiến trao đổi tại hội thảo đề xuất sớm thành lập Ủy ban Dân nguyện của Quốc hội, bởi theo pháp luật hiện hành thì Ban Dân nguyện thuộc UBTVQH Ủy ban thường vụ Quốc hội không có chức năng giám sát, vì vậy hoạt động giám sát của Quốc hội trong công tác dân nguyện chỉ lồng ghép vào chương trình giám sát chung theo nội dung của từng cơ quan của Quốc hội. Việc triển khai giám sát công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo được UBTVQH ủy quyền, điều đó dẫn đến tình trạng không chính danh, gây nhiều khó khăn trong công tác này.

Một số đại biểu băn khoăn về tính sự vụ trong công tác dân nguyện là rất cao, đòi hỏi phải có một đội ngũ cán bộ làm chuyên môn để giải quyết kịp thời các yêu cầu, khiếu nại của cử tri, nếu tổ chức Ủy ban Dân nguyện của Quốc hội thì thành viên của Ủy ban nên là các chính khách,  sẽ không giải quyết sự vụ mà chỉ làm chính sách.  Vì vậy, khi nghiên cứu mô hình, chức năng và nhiệm vụ cơ quan Dân nguyện của Quốc hội cần tính toán sao cho phù hợp với đặc thù đó./.

P.V

 

 

 

Ý kiến của bạn
Tên của bạn
Địa chỉ
Email
Điện thoại
Tệp đính kèm
 
 
gửi đi
3.jpg
Đồng chí Nguyễn Đình Quyền, Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp thuộc UBTVQH và ông Rhee, Ik Hyeon, Viện trưởng Viện Nghiên cứu pháp luật thuộc Chính phủ Hàn Quốc ký thỏa thuận hợp tác giữa hai cơ quan nghiên cứu tại Hà Nội, ngày 7/6/2018
Số 03 ((212) tháng 2/2012) 05/02/2012
 
Tội phạm xâm hại tình dục trẻ em và vấn đề bảo vệ quyền trẻ em qua công tác xét xử ở khu vực miền Trung - Tây nguyên

Tổng quan và đánh giá các quy định của pháp luật về đại biểu Quốc hội ở Việt Nam

Đặc điểm, yêu cầu và thực trạng phân cấp quản lý đất đai hiện nay

Đồng bộ hóa luật tư hiện nay trong bối cảnh xây dựng nền kinh tế thị trường: sự cần thiết và định hướng

kinh nghiệm xây dựng thể chế tự quyết cho các thành phố văn minh

các điều kiện bảo đảm thực hiện cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước

Pháp luật của Trung Quốc và Nhật Bản về ô nhiễm không khí và một số nhận xét, so sánh với pháp luật Việt Nam

Vai trò của Toà Hành chính trong bảo đảm quyền công dân theo Luật Tố tụng hành chính năm 2015

về tính độc lập và quyền miễn trừ của thẩm phán

Những nội dung về bảo vệ môi trường trong xây dựng và phát triển các đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt

Tìm kiếm
Tìm kiếm nâng cao
 
Hiển thị tốt nhất trên trình duyệt Firefox

    Trang chủ | Liên hệ | Sơ đồ website Trang thông tin điện tử của Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp – Văn phòng Quốc hội
Giấy phép xuất bản số: 37/GP-BC-BVHTT, cấp ngày: 08/04/2005 • Tổng Biên tập: Ts. Phạm Văn Hùng
Toà soạn: 27A Võng Thị – Tây Hồ – Hà Nội: Điện thoại: 08043359 - 08043362• Fax: 08048486• Email: nclp@qh.gov.vn

Ghi rõ nguồn "Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp" khi phát hành lại thông tin từ website này
Bản quyền thuộc về Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp. Phát triển bởi Công ty Tinh Vân