Diễn đàn về nhà nước, pháp luật, chính sách
ISSN 1859-297X Thứ bảy, 23/06/2018, 00:06(GMT+7)
 
Thông tin lập pháp

Hội thảo “Về nghiên cứu đổi mới, kiện toàn một bước tổ chức và hoạt động của Viện Nghiên cứu Lập pháp”

Hiến pháp năm 1992 sửa đổi được Quốc hội khóa XIII thông qua tại kỳ họp thứ 6 vừa qua đã tiếp tục hoàn thiện quy định về nguyên tắc tổ chức quyền lực nhà nước ở nước ta. Trên cơ sở Hiến pháp sửa đổi, sẽ bắt đầu quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật, đặc biệt là các luật tổ chức, hoạt động của các cơ quan nhà nước, trong đó có Luật Tổ chức Quốc hội và cần có sự đổi mới về tổ chức và hoạt động của hệ thống cơ quan giúp việc của Quốc hội. Trong bối cảnh đó, Viện Nghiên cứu Lập pháp đang đứng trước những cơ hội và thách thức mới để tạo bước phát triển bứt phá, hướng tới mục tiêu trở thành một trong những trung tâm nghiên cứu khoa học uy tín, tin cậy. Với ý nghĩa đó, nghiên cứu xây dựng mô hình Viện Nghiên cứu Lập pháp thuộc Quốc hội trong tương lai là đề xuất của hầu hết các đại biểu tham dự hội thảo “Về nghiên cứu đổi mới, kiện toàn một bước tổ chức và hoạt động của Viện Nghiên cứu Lập pháp” do Viện nghiên cứu Lập pháp tổ chức vào ngày 5/12/2013 tại Hạ Long, trong khuôn khổ dự án hợp tác với Chương trình phát triển Liên hiệp quốc (UNDP).

Tại Hội thảo, các đại biểu đã cùng tập trung thảo luận, đánh giá về tổ chức và hoạt động của Viện Nghiên cứu Lập pháp (Viện NCLP) sau 5 năm thành lập, khẳng định những kết quả đạt được, đồng thời phân tích những hạn chế mà Viện NCLP cần khắc phục để tiến tới xây dựng  một Viện NCLP thuộc Quốc hội vững mạnh, một trung tâm nghiên cứu khoa học uy tín của Quốc hội, của Nhà nước, là điểm đến tin cậy của các nhà khoa học Việt Nam và thế giới.  

Thực tiễn tổ chức và hoạt động của Viện Nghiên cứu Lập pháp

Đại diện cho nhóm nghiên cứu đề tài “Đổi mới, kiện toàn một bước tổ chức và hoạt động của Viện NCLP góp phần phục vụ hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và đại biểu Quốc hội trong thời gian tới”, TS. Dương Thanh Mai (chuyên gia cao cấp của Bộ Tư pháp) đánh giá cao thành tựu sau 5 năm hoạt động của Viện NCLP. Từ một cơ quan khi thành lập chỉ có 08 cán bộ, công chức, đến nay Viện đã có tổng số khoảng 80 người với 03 đơn vị cấp Vụ (Trung tâm Nghiên cứu khoa học, Trung tâm Thông tin khoa học, Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp) và một đơn vị cấp phòng (Phòng Tổng hợp) thực hiện chức năng văn phòng của Viện. Là cơ quan duy nhất thực hiện chức năng nghiên cứu trong các cơ quan thuộc Ủy ban thường vụ Quốc hội (UBTVQH), Viện NCLP đã hoàn thành tốt nhiều nhiệm vụ do Lãnh đạo Quốc hội, Đảng đoàn Quốc hội, UBTVQH giao. Được UBTVQH giao là đơn vị đầu mối giúp Ban chỉ đạo của UBTVQH thực hiện sơ kết công tác triển khai Nghị quyết số 48, Viện đã chủ động đề xuất, xây dựng kế hoạch, trình Ban chỉ đạo và trực tiếp giúp Ban chỉ đạo tổ chức thực hiện kế hoạch sơ kết việc thực hiện chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật trong phạm vi toàn quốc và chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị hữu quan xây dựng các dự thảo báo cáo kết quả sơ kết; xây dựng đề án sở hữu đối với các loại tài sản mới; tham gia nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Hiến pháp… Công tác nghiên cứu khoa học luôn bảo đảm cân đối giữa nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu ứng dụng, bám sát chương trình hoạt động của Quốc hội, UBTVQH, các cơ quan của Quốc hội... Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động, Viện vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế, như công tác nghiên cứu khoa học do cán bộ Viện chủ trì chưa nhiều, nhiệm vụ nghiên cứu cơ bản ít được đề cập..., Phòng Tổng hợp là đơn vị cấp phòng là chưa hợp lý, cách thức vận hành các đơn vị cấp Vụ còn chưa thông suốt...

Đổi mới, kiện toàn để xây dựng mô hình tổ chức phù hợp của Viện Nghiên cứu Lập pháp trong tương lai

Căn cứ pháp lý để xây dựng mô hình Viện Nghiên cứu Lập pháp thuộc Quốc hội  

PGS.TS Đinh Xuân Thảo, Viện trưởng Viện NCLP nhấn mạnh, căn cứ để Viện tổ chức Hội thảo nghiên cứu đổi mới tổ chức và hoạt động của mình là dựa trên thực tiễn hoạt động 5 năm qua của Viện, cùng nhìn lại những thành công đạt được và những vấn đề còn chưa phù hợp để kiện toàn lại một bước, điều chỉnh để phù hợp, tiến tới định hướng: nâng cấp Viện NCLP là cơ quan của UBTVQH trở thành cơ quan của Quốc hội. Việc nghiên cứu, nâng cấp Viện dựa trên 3 căn cứ chính: một là, dựa vào chủ trương ghi trong NQ 48-NQ/TW của Bộ Chính trị về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010 định hướng đến năm 2020 xác định giải pháp sớm thành lập Viện NCLP của Quốc hội; hai là, khoản 1 Điều 12 Luật Khoa học Công nghệ 2013 về thành lập cơ quan nghiên cứu của Quốc hội đã quy định Quốc hội, UBTVQH thành lập tổ chức khoa học và công nghệ thuộc Quốc hội, UBTVQH; ba là, tại Hội nghị Trung ương 7 khóa 11 bàn về Đề án đổi mới cơ bản hệ thống chính trị từ trung ương đến cơ sở, Đảng đoàn Quốc hội đã đề nghị Bộ Chính trị trình trung ương cho phép Quốc hội tách một số Ủy ban và 4 cơ quan của UBTVQH sẽ nâng lên thành cơ quan của Quốc hội.  

Với những căn cứ pháp lý như trên, lựa chọn mô hình cho Viện NCLP trong tương lai và định hướng nghiên cứu đổi mới, kiện toàn tổ chức và hoạt động của Viện NCLP như thế nào là vấn đề mà Viện cũng như các đại biểu quan tâm, thảo luận sôi nổi để cùng xây dựng, đưa ra những giải pháp tốt nhất.  

Kiện toàn bộ máy tổ chức và hoạt động của Viện Nghiên cứu lập pháp

Đa số đại biểu tham dự Hội thảo đều ủng hộ đề xuất nên nghiên cứu xây dựng Viện NCLP trở thành một cơ quan trực thuộc Quốc hội trong thời gian tới, góp phần giải quyết những vấn đề thực tiễn liên quan đến tổ chức và hoạt động của Quốc hội, phục vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, đại biểu Quốc hội. Để đáp ứng mô hình Viện NCLP thuộc Quốc hội trong tương lai, trước mắt, theo các đại biểu, Viện NCLP cần phải có những đổi mới, kiện toàn cơ cấu tổ chức và hoạt động của Viện, từ đó có căn cứ pháp lý và cả khả năng, năng lực đáp ứng yêu cầu khi nâng cấp thành một Viện thuộc Quốc hội.  Theo mô hình này thì việc tính toán lại về chức năng, nhiệm vụ, vai trò của Viện NCLP trong việc tham gia ở khâu nào cho hợp lý trong quy trình lập pháp cũng là vấn đề đặt ra.

Để tương xứng với vị trí là cơ quan của Quốc hội, trước mắt, Viện NCLP cần có cơ cấu tổ chức tập trung được những đầu mối, nguồn lực và công cụ tổ chức nghiên cứu khoa học, thông tin, trong đó có thể xem xét tổ chức lại hoạt động nghiên cứu theo hướng tổ chức thành các trung tâm nghiên cứu (đơn vị cấp vụ) gắn với từng lĩnh vực. Về mặt hình thức, phương án này có nhược điểm làm tăng đầu mối các đơn vị cấp vụ thuộc Viện, song đây là nhu cầu thực tiễn, cần có. Hoặc có thể nghiên cứu kết hợp hai chức năng nghiên cứu và thông tin làm một để thành lập mới một số trung tâm thực hiện cả hai chức năng nghiên cứu và thông tin về từng lĩnh vực chuyên môn như: Trung tâm nghiên cứu về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, Trung tâm nghiên cứu pháp luật kinh tế - dân sự và thương mại… So với mô hình tách hai chức năng riêng rẽ như hiện nay thì mô hình này sẽ góp phần gắn kết, liên thông chặt chẽ các khâu, công đoạn của quá trình tác nghiệp, giảm thiểu việc xuất hiện khả năng trùng lắp trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ các các trung tâm hiện nay. Việc Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp chuyển từ Văn phòng Quốc hội sang trực thuộc Viện từ tháng 9/2013 đã mở rộng hơn về đối tượng phục vụ của Viện, do đó, chức năng, nhiệm vụ chung của Viện cũng cần xem xét để bao hàm cả nội dung này.

PGS.TS Phạm Hữu Nghị nhấn mạnh, Viện NCLP nên lựa chọn mô hình phát triển phù hợp với mục tiêu, định hướng đổi mới, phát triển. Ông đồng tình với lựa chọn nên thành lập các trung tâm tương ứng với các nội dung cần nghiên cứu để chuyên nghiệp hóa hoạt động nghiên cứu - hoạt động quan trọng nhất của Viện và không nên thành lập Trung tâm thông tin riêng rẽ như hiện nay. Ông đề nghị Viện nên tăng cường năng lực nội sinh, xây dựng được một lực lượng cán bộ nghiên cứu đủ mạnh để hướng tới mục tiêu xây dựng Viện trở thành một trong những trung tâm nghiên cứu khoa học uy tín, tin cậy.

 Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Đặng Đình Luyến đề xuất, việc phát triển của Viện NCLP phải bảo đảm những mục tiêu: trở thành một trung tâm nghiên cứu khoa học uy tín, một trung tâm khoa học cung cấp thông tin, tài liệu quan trọng cho Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, đồng thời là trung tâm tiếp nhận các kết quả nghiên cứu từ các viện nghiên cứu khác về những vấn đề liên quan đến tổ chức bộ máy nhà nước, về xây dựng pháp luật…

Ông Đặng Đình Luyến cũng đồng ý với kiến nghị cần nghiên cứu, bổ sung quy định về địa vị pháp lý, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Viện NCLP với tư cách là một cơ quan thuộc Quốc hội ở Luật tổ chức Quốc hội trong dịp sửa lần này. Tuy nhiên, đây là vấn đề quan trọng cần có thời gian chuẩn bị về bộ máy, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cũng như các điều kiện về cơ sở vật chất… do vậy, trong thời gian còn lại của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIII, Viện NCLP nên giữ vị trí, vai trò như hiện nay và tiếp tục củng cố, kiện toàn bộ máy của Viện, có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức để nâng cao trình độ chuyên môn, khả năng nghiên cứu, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao.   

Đại diện tổ chức UNDP tại Việt Nam, bà Doina Gimichi khẳng định, cần có cách hiểu chung, thống nhất về vai trò của Viện NCLP. Bà cho rằng, Viện cần có một trọng tâm nghiên cứu rõ ràng vì nếu một cơ quan muốn làm tất cả mọi việc thì kết quả sẽ không đạt được điều gì cụ thể. Mục tiêu chính, ưu tiên quan trọng nhất của Viện NCLP là hỗ trợ phục vụ công việc của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và đại biểu Quốc hội - nhằm giúp cho các đại biểu Quốc hội thực thi được chức năng hiến định của mình - trên cơ sở tăng cường dịch vụ nghiên cứu và thông tin. Để hoàn thành nhiệm vụ, Viện NCLP cần có đủ khả năng để cung cấp thông tin một cách đầy đủ, kịp thời, phân tích thấu đáo các chủ đề trước khi Quốc hội xem xét những nội dung này. Bà nhấn mạnh, Viện NCLP cần nghiên cứu phục vụ Quốc hội, tập trung phân tích chính sách, xây dựng được một lực lượng nhân sự mạnh, những người có thể thực thi những nhiệm vụ và những yêu cầu thường xuyên về thông tin và nghiên cứu của Quốc hội./.

PV.

 

Ý kiến của bạn
Tên của bạn
Địa chỉ
Email
Điện thoại
Tệp đính kèm
 
 
gửi đi
3.jpg
Đồng chí Nguyễn Đình Quyền, Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp thuộc UBTVQH và ông Rhee, Ik Hyeon, Viện trưởng Viện Nghiên cứu pháp luật thuộc Chính phủ Hàn Quốc ký thỏa thuận hợp tác giữa hai cơ quan nghiên cứu tại Hà Nội, ngày 7/6/2018
Số 03 ((212) tháng 2/2012) 05/02/2012
 
Tội phạm xâm hại tình dục trẻ em và vấn đề bảo vệ quyền trẻ em qua công tác xét xử ở khu vực miền Trung - Tây nguyên

Tổng quan và đánh giá các quy định của pháp luật về đại biểu Quốc hội ở Việt Nam

Đặc điểm, yêu cầu và thực trạng phân cấp quản lý đất đai hiện nay

Đồng bộ hóa luật tư hiện nay trong bối cảnh xây dựng nền kinh tế thị trường: sự cần thiết và định hướng

kinh nghiệm xây dựng thể chế tự quyết cho các thành phố văn minh

các điều kiện bảo đảm thực hiện cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước

Pháp luật của Trung Quốc và Nhật Bản về ô nhiễm không khí và một số nhận xét, so sánh với pháp luật Việt Nam

Vai trò của Toà Hành chính trong bảo đảm quyền công dân theo Luật Tố tụng hành chính năm 2015

về tính độc lập và quyền miễn trừ của thẩm phán

Những nội dung về bảo vệ môi trường trong xây dựng và phát triển các đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt

Tìm kiếm
Tìm kiếm nâng cao
 
Hiển thị tốt nhất trên trình duyệt Firefox

    Trang chủ | Liên hệ | Sơ đồ website Trang thông tin điện tử của Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp – Văn phòng Quốc hội
Giấy phép xuất bản số: 37/GP-BC-BVHTT, cấp ngày: 08/04/2005 • Tổng Biên tập: Ts. Phạm Văn Hùng
Toà soạn: 27A Võng Thị – Tây Hồ – Hà Nội: Điện thoại: 08043359 - 08043362• Fax: 08048486• Email: nclp@qh.gov.vn

Ghi rõ nguồn "Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp" khi phát hành lại thông tin từ website này
Bản quyền thuộc về Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp. Phát triển bởi Công ty Tinh Vân