Thưa các vị đại biểu,

Trước hết, với tình cảm quý trọng, tôi gửi lời chào và chúc mọi điều tốt đẹp đến các vị đại biểu.

Nhiều năm gắn bó với Quốc hội - cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân và là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất ở nước ta theo Hiến định, tôi rất vui mừng được dự hội thảo khoa học với chủ đề: Sửa đổi Hiến pháp theo yêu cầu của việc xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam do Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp thuộc Văn phòng Quốc hội và Tạp chí Pháp luật và phát triển thuộc Trung ương Hội Luật gia Việt Nam phối hợp tổ chức. Cuộc hội thảo này là một sáng kiến rất có ý nghĩa, thể hiện sự nhạy bén và trách nhiệm của hai tạp chí trong việc góp phần thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước trong nghiên cứu, sửa đổi Hiến pháp, tạo cơ hội cho các nhà khoa học  thảo luận, công bố kết quả nghiên cứu, sẵn lòng cống hiến cho sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước. Nhân dịp này, tôi chúc mừng Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp, Tạp chí Pháp luật và Phát triển ngày càng phát triển, chúc các vị đại biểu dự hội thảo luôn thành công trong sự nghiệp cao cả của mình. Tại cuộc hội thảo này, tôi đề nghị các nhà khoa học, các vị đại biểu quan tâm một số vấn đề sau đây:

Một là, việc nghiên cứu khoa học về vấn đề sửa đổi Hiến pháp lần này có thuận lợi cơ bản là Đảng ta đã công bố Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ (bổ sung, phát triển năm 2011) và các văn kiện khác của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI về đẩy mạnh xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam. Đó là nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, do Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo, nền kinh tế vận hành theo nguyên tắc thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên việc nghiên cứu khoa học về vấn đề này cũng gặp không ít khó khăn bởi có những vấn đề quan trọng được đề cập trong văn kiện còn mang tính khái quát, không nghiên cứu sâu thì không dễ đồng thuận về nhận thức. Hiến pháp là một văn kiện chính trị pháp lý, là đạo luật cơ bản của quốc gia, có tầm ảnh hưởng lớn đến chế độ chính trị, kinh tế, tổ chức quyền lực, quyền con người, quyền công dân… do đó việc nghiên cứu khoa học về vấn đề sửa đổi Hiến pháp cần phải bám sát và nhận thức đúng các quan điểm, tư tưởng đã nêu trong văn kiện của Đảng, các giá trị tư tưởng chủ nghĩa Mác – Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đặc biệt là những những giá trị tư tưởng về nhà nước và pháp luật. 

Hai là, hội thảo khoa học khác với hội nghị triển khai nhiệm vụ hoặc phổ biến chủ trương chính sách ở chỗ là các nhà khoa học phải dự báo được xu hướng vận động của thực tiễn, nắm bắt trúng vấn đề  đang gặp khó khăn, ách tắc, phải có giải pháp khắc phục thiết thực, hiệu quả. Hơn nửa thế kỷ qua, nước ta đã ban hành bốn bản hiến pháp là hiến pháp năm 1946, 1959, 1980, 1992 (sửa đổi, bổ sung). Mỗi bản hiến pháp thích ứng với một thời kỳ cách mạng. Hiến pháp năm 1992 là hiến pháp của thời kỳ đầu đổi mới. Đến nay đất nước có thế và lực mới, ngày càng hội nhập sâu rộng vào đời sống quốc tế, nhưng những năm gần đây và hiện nay thế giới đang có những diễn biến phức tạp, khó lường. Việc sửa đổi Hiến pháp lần này đặt ra nhiều vấn đề phải giải quyết, vừa kế thừa những giá trị tinh hoa mà các bản hiến pháp trước đây đã đạt được, vừa phải có sự bổ sung, phát triển cho phù hợp với tình hình mới của đất nước và phù hợp với xu hướng của thời đại. Để làm tốt nhiệm vụ này, đòi hỏi công sức, trí tuệ, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, nhân dân cả nước. Riêng đối với các nhà khoa học, với khả năng trí tuệ, bầu nhiệt huyết và trách nhiệm của mình cần có đóng góp xứng đáng với sự tin cậy cao của Đảng, nhà nước và nhân dân. Các nhà khoa học có thể kết hợp phương pháp truyền thống với phương pháp hiện đại trong nghiên cứu để có được kết quả khách quan, tiếp cận trúng chân lý, cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn xác đáng cho việc sửa đổi Hiến pháp. Đây là nhiệm vụ rất khó khăn nhưng rất vẻ vang đối với các nhà khoa học. Để đạt được yêu cầu của cuộc hội thảo khoa học lần này, Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp, Tạp chí Pháp luật và Phát triển cần phát huy tốt dân chủ, sự cởi mở, trí tuệ của các nhà khoa học. Phát huy dân chủ, thảo luận cởi mở, tranh luận thẳng thắn và trách nhiệm là con đường ngắn nhất để tiếp cận chân lý. Lê nin đã từng nói, bàn về nhà nước là vấn đề khó khăn, phức tạp nhất trong những vấn đề phức tạp. Trong lịch sử nghiên cứu khoa học, đã từng có tình trạng ý kiến của số đông không phản ánh đúng bản chất của sự vật hoặc quy luật khách quan. Trong hội thảo khoa học, việc tranh luận với các ý kiến khác nhau cần khuyến khích và đó là việc bình thường thể hiện tính độc lập của mỗi nhà khoa học. Bất kỳ thời nào, việc bảo vệ chân lý, đạo lý cũng là sứ mệnh của các nhà khoa học, nhưng biết lắng nghe, hợp tác, chia sẻ ý kiến hợp lý của đồng nghiệp cũng là cách thức để đạt đến thành công. Tôi tin rằng các nhà khoa học đã cộng tác lâu năm với hai tạp chí, thông qua dịp này sẽ có thêm cơ hội đạt thành công lớn hơn nữa trong công tác nghiên cứu, đặc biệt là nghiên cứu sửa đổi hiến pháp.

Ba là,  Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp của Văn phòng Quốc hội và Tạp chí Pháp luật và phát triển của Trung ương Hội Luật gia Việt Nam tuy có đối tượng phục vụ khác nhau, tôn chỉ mục đích khác nhau, nhưng có điểm chung là đều trao đổi thông tin, tuyên truyền, đăng tải kết quả nghiên cứu khoa học về nhà nước và pháp luật và đều rất cần thiết cho đại biểu Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội. Việc hợp tác giữa hai tạp chí để tổ chức cuộc hội thảo khoa học về sửa đổi hiến pháp lần này sẽ góp phần làm tăng thêm năng lực nghiên cứu và uy tín của mỗi tạp chí. Theo kế hoạch sơ bộ, việc nghiên cứu sửa đổi hiến pháp năm 1992 sẽ kéo dài nhiều năm (dự kiến trình Quốc hội thông qua Dự thảo Hiến pháp tháng 10/2013). Vì vậy, các tạp chí cần có phương thức thích hợp, giữ mối liên hệ chặt chẽ, thường xuyên với các nhà khoa học để tổ chức nhiều cuộc hội thảo về vấn đề này, tạo cơ hội cho các nhà khoa học được cống hiến nhiều hơn cho sự nghiệp chung của đất nước. Nâng niu, quý trọng mọi ý tưởng lập hiến, lập pháp vì con người, vì đất nước, dân tộc của các nhà khoa học là lương tâm và trách nhiệm của các cơ quan và những người có thẩm quyền. Trong mỗi tạp chí, việc khuyến khích sáng tạo, phát huy tinh thần đoàn kết, hợp tác phải là phương châm hành động, là cơ sở quan trọng quyết định việc hoàn thành chức năng, nhiệm vụ được giao. Tôi đề nghị các cơ quan chủ quản của hai tạp chí là Văn phòng Quốc hội, Trung ương Hội luật gia Việt Nam cần quan tâm chỉ đạo sát sao hơn, tạo điều kiện tốt hơn để xây dựng được đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, viên chức có tâm, đủ tầm; có cơ sở vật chất và nguồn lực đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ trong điều kiện mới. 

Thưa các vị đại biểu, tham dự, thảo luận, trình bày quan điểm tại các hội thảo khoa học về việc sửa đổi hiến pháp là cách thức thể hiện sự đóng góp vào sự nghiệp trọng đại phát triển bền vững đất nước, vì hạnh phúc của các thế hệ hôm nay và mai sau.

Chúc hội thảo thành công, chúc các nhà khoa học, các đại biểu sức khoẻ, luôn thành công trong công việc, gia đình hạnh phúc.

(Bài phát biểu của Phó chủ tịch Quốc hội khóa XII Nguyễn Đức Kiên chúc mừng Hội thảo khoa học: Sửa đổi Hiến pháp theo yêu cầu của việc xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam)