Diễn đàn về nhà nước, pháp luật, chính sách
ISSN 1859-297X Chủ nhật, 22/07/2018, 07:36(GMT+7)
 
Tổ chức bộ máy nhà nước

Quy trình dân chủ và công khai để lựa chọn giới thiệu người có đủ tiêu chuẩn ứng cử đại biểu Quốc hội
Quy trình dân chủ và công khai để lựa chọn giới thiệu người có đủ tiêu chuẩn ứng cử đại biểu Quốc hội
Hội nghị hiệp thương lần thứ nhất bầu cử đại biểu Quốc hội Khóa XIII. Ảnh: ST

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Từ khi Uỷ ban Thường vụ Quốc hội ấn định và công bố ngày bầu cử đến khi có danh sách những người ứng cử đại biểu Quốc hội (ĐBQH) - theo quy định của Luật Bầu cử ĐBQH - là một quy trình nhiều bước chọn lọc với ba lần hiệp thương dân chủ lựa chọn, giới thiệu người ứng cử ĐBQH. Trong quy trình này, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là chủ thể tổ chức. Việc tham gia hiệp thương bầu cử có đại diện của các giai cấp, các tầng lớp xã hội, các dân tộc, các tôn giáo thể hiện bản chất Nhà nước ta là Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. 

 

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam - chủ thể tổ chức các Hội nghị hiệp thương - là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức xã hội và cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, các tầng lớp xã hội, các dân tộc, các tôn giáo... Cũng vì vậy, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là bộ phận của hệ thống chính trị nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, nơi thể hiện ý chí, nguyện vọng, tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, nơi hiệp thương, phối hợp và thống nhất hành động của các thành viên. Do đó, việc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam được Luật Bầu cử ĐBQH giao trọng trách là chủ thể tổ chức hiệp thương, lựa chọn, giới thiệu những người ứng cử ĐBQH, tham gia các tổ chức phụ trách bầu cử, phối hợp với các cơ quan nhà nước hữu quan tổ chức hội nghị cử tri ở nơi cư trú, các cuộc tiếp xúc giữa cử tri với những người ứng cử, tham gia tuyên truyền, vận động cử tri thực hiện pháp luật về bầu cử, tham gia giám sát việc bầu cử ĐBQH là thể hiện sự dân chủ đặc sắc của quá trình nhân dân bầu ra cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, cơ quan đại biểu cao nhất của mình ở nước ta.

 

Việc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức hiệp thương để lựa chọn, giới thiệu những người ứng cử ĐBQH được diễn ra theo một quy trình hết sức dân chủ và công khai như sau: 

 

Trước hết, căn cứ vào số lượng ĐBQH được bầu trong nhiệm kỳ 2011 - 2016 theo quy định của Luật Bầu cử ĐBQH (sửa đổi), căn cứ vào quyền và trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, để bảo đảm tỷ lệ đại diện hợp lý của các tầng lớp nhân dân, Ban Thường trực Đoàn chủ tịch Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và đại diện các tổ chức chính trị - xã hội là thành viên của Mặt trận Tổ quốc đã tham gia xây dựng cơ cấu thành phần ĐBQH khóa XIII, đảm bảo Quốc hội phải là hình ảnh của khối đại đoàn kết toàn dân, đề xuất việc phân bổ số lượng cho các cơ cấu được hợp lý với số người được bầu làm ĐBQH của cơ quan, tổ chức, đơn vị ở trung ương và địa phương.

 

Hai là, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam triệu tập và chủ trì Hội nghị hiệp thương lần thứ nhất để thỏa thuận về cơ cấu, thành phần và số lượng người ứng cử của từng cơ quan, tổ chức, đơn vị với cơ cấu hợp lý thể hiện cho khối đại đoàn kết toàn dân. Số lượng người được dự kiến giới thiệu ra ứng cử phải nhiều hơn số lượng ĐBQH được bầu để lựa chọn dần, đến Hội nghị hiệp thương lần thứ ba sẽ quyết định danh sách chính thức. Vấn đề nào chưa thoả thuận được thì Hội nghị hiệp thương sẽ biểu quyết, bằng cách giơ tay hoặc bỏ phiếu kín.

 

Ba là, những người ứng cử ĐBQH do cơ quan, tổ chức, đơn vị giới thiệu phải qua ba bước nhỏ: Lãnh đạo cơ quan, tổ chức dự kiến nhân sự để đưa lấy ý kiến cử tri nơi công tác, sau đó họp lãnh đạo mở rộng để quyết định người ra ứng cử. Tại Hội nghị cử tri nơi công tác, cử tri đối chiếu với tiêu chuẩn ĐBQH, có ý kiến bày tỏ tín nhiệm đối với người ứng cử ĐBQH. Hình thức biểu quyết bằng cách giơ tay hoặc bỏ phiếu kín sẽ do hội nghị quyết định. Đây là quyền lựa chọn trực tiếp của cử tri.

 

Bốn là, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam triệu tập và chủ trì Hội nghị hiệp thương lần thứ hai để thống nhất việc lập danh sách sơ bộ những người ứng cử ĐBQH và gửi lấy ý kiến cử tri nơi cư trú. Hội nghị hiệp thương lần thứ hai căn cứ vào ý kiến nhận xét và tín nhiệm của cử tri nơi công tác để làm cơ sở lập danh sách sơ bộ người ứng cử ĐBQH.

 

Năm là, tổ chức hội nghị lấy ý kiến nhận xét và tín nhiệm của cử tri nơi cư trú đối với người ứng cử ĐBQH. Việc tổ chức lấy ý kiến nhận xét và tín nhiệm của cử tri nơi cư trú thường xuyên tại thôn, xóm, buôn, bản, ấp, tổ dân phố hoặc tương đương do Mặt trận Tổ quốc xã, phường, thị trấn chủ trì phối hợp với UBND cùng cấp. Cử tri ở hội nghị này bày tỏ sự tín nhiệm của mình bằng cách biểu quyết giơ tay, hoặc bằng cách bỏ phiếu kín (do hội nghị cử tri quyết định). Đây cũng là quyền lựa chọn trực tiếp của cử tri. Bước lựa chọn của cử tri nơi công tác và nơi cư trú rất quan trọng, vì cử tri những nơi này là những người sâu sát nhất, có đầy đủ thông tin nhất về đạo đức, phẩm chất chính trị cũng như năng lực và trình độ của người ứng cử. Vì vậy, người ứng cử sẽ không thể trở thành người đại biểu của nhân dân cả nước, một khi chưa được sự tín nhiệm của cử tri nơi công tác và nơi cư trú. Bằng sự tín nhiệm của cử tri những nơi này, những người được giới thiệu ra ứng cử đều là những người đủ tiêu chuẩn ứng cử ĐBQH.

 

Sáu là, những vụ việc mà cử tri nêu lên đối với người ứng cử phải được xác minh và trả lời. Các văn bản trả lời về các vụ việc phải lưu vào hồ sơ của người ứng cử.

 

Bảy là, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam triệu tập và chủ trì Hội nghị hiệp thương lần thứ ba để lựa chọn và lập danh sách chính thức những người ứng cử ĐBQH (bao gồm cả những người tự ứng cử). Hội nghị hiệp thương lần thứ ba dựa trên kết quả việc lấy ý kiến và sự tín nhiệm của cử tri nơi công tác, nơi cư trú, trả lời về các vụ việc phải xác minh của cơ quan, tổ chức, đơn vị, coi đó là những căn cứ quan trọng để lựa chọn và lập danh sách chính thức những người ứng cử ĐBQH. Những người không còn tên trong danh sách ứng cử - do không giành được sự tín nhiệm của cử tri nơi công tác, nơi cư trú hoặc có các vụ việc mà cơ quan, tổ chức, đơn vị đã xác minh làm rõ là thiếu tiêu chuẩn hoặc xác minh chưa rõ ràng, minh bạch - cũng được lập thành danh sách). Sau đó Mặt trận Tổ quốc gửi danh sách chính thức đến Hội đồng bầu cử để công bố danh sách những người ứng cử theo từng đơn vị bầu cử trong cả nước. Số người trong danh sách ứng cử ở mỗi đơn vị bầu cử phải nhiều hơn số đại biểu được bầu ở đơn vị đó. Không chấp nhận cơ chế “bầu tròn” (không có số dư) là một bước tiến quan trọng trong tư duy về quyền lựa chọn của cử tri và của pháp luật về bầu cử.

 

Tám là, kể từ ngày công bố danh sách những người ứng cử, công dân có quyền khiếu nại, tố cáo về người ứng cử, khiếu nại, kiến nghị về những sai sót trong việc lập danh sách những người ứng cử với Ban bầu cử, Uỷ ban bầu cử, Hội đồng bầu cử. Ban bầu cử, Uỷ ban bầu cử, Hội đồng bầu cử phải ghi vào sổ và giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị theo thẩm quyền. Trong trường hợp người khiếu nại, tố cáo, kiến nghị không đồng ý với kết quả giải quyết của Ban bầu cử, Uỷ ban bầu cử thì có quyền khiếu nại với Hội đồng bầu cử. Quyết định của Hội đồng bầu cử là quyết định cuối cùng. Sau nữa, Hội đồng bầu cử chuyển toàn bộ hồ sơ về khiếu nại, tố cáo chưa được giải quyết đến Uỷ ban Thường vụ Quốc hội khoá mới để giải quyết theo thẩm quyền.

 

Chín là, người có tên trong danh sách ứng cử ĐBQH sẽ tiến hành vận động bầu cử thông qua việc gặp gỡ, tiệp xúc với cử tri và các phương tiện thông tin đại chúng để báo cáo với cử tri dự kiến thực hiện trách nhiệm của người đại biểu nếu được bầu làm ĐBQH. Việc vận động bầu cử được tiến hành công khai, dân chủ, bình đẳng, đúng luật và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.

 

Việc tổ chức các Hội nghị để cử tri gặp gỡ, tiếp xúc với người ứng cử ĐBQH tiến hành vận động bầu cử do Ban Thường trực Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc từng địa phương chủ trì phối hợp với Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân tổ chức sẽ tạo điều kiện cho cử tri hiểu thêm về người ứng cử để lựa chọn người đủ tiêu chuẩn, có đức, có tài làm ĐBQH.

 

Trong danh sách chính thức giới thiệu người ra ứng cử, ai cũng đủ tiêu chuẩn làm ĐBQH, vì đã qua một quy trình hiệp thương lựa chọn, giới thiệu mà Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các cơ quan, tổ chức, đơn vị và cử tri nơi công tác, cư trú tiến hành. Qua các hội nghị gặp gỡ, tiếp xúc cử tri với người ứng cử để người ứng cử tiến hành vận động bầu cử, cử tri căn cứ vào quy trình hành động của từng ứng cử viên để bầu ra những ĐBQH xứng đáng nhất, được tín nhiệm nhất trong số những người ứng cử có tên trong danh sách chính thức.

 

Hiện nay, trình độ dân trí nước ta đã được nâng cao một bước đáng kể, sinh hoạt dân chủ trong xã hội đã có những tiến bộ rõ rệt, việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân đã có những chuyển biến tích cực. Hơn nữa, mỗi lần toàn dân ta tiến hành bầu cử ĐBQH là một lần nhân dân ta thể hiện quyền dân chủ của mình, sử dụng quyền đó để lựa chọn và bầu ra những đại biểu xứng đáng thay mặt cho mình gánh vác trọng trách đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, làm nhiệm vụ lập hiến, lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và thực hiện quyền giám sát tối cao của Quốc hội. Đó là vinh dự to lớn và trách nhiệm nặng nề của mỗi cử tri mà trong quy trình để lựa chọn, giới thiệu người có đủ tiêu chuẩn ứng cử ĐBQH đã quy định vai trò quyết định của cử tri, của nhân dân trong việc lựa chọn, giới thiệu danh sách người ứng cử và quy trình này chính là để thực hiện ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân trong việc bầu ra cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, cơ quan đại biểu cao nhất của mình. Thể chế hiệp thương lựa chọn, giới thiệu người ra ứng cử ĐBQH có thể coi là một trong những cơ chế dân chủ và công khai để phát huy vai trò, lực lượng và sức sáng tạo của các tầng lớp nhân dân trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Cho nên, dân chủ là nội dung, phương thức, đồng thời cũng là mục đích của thể chế hiệp thương.

 

Như vậy, danh sách những người ứng cử ĐBQH khoá XIII do Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc hiệp thương với một quy trình lựa chọn, giới thiệu thực sự dân chủ, công khai và chặt chẽ dựa trên ý kiến, nguyện vọng của cử tri, của nhân dân đối với những người ứng cử ĐBQH. Quy trình lựa chọn, giới thiệu đó với sự sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện dần theo thời gian mà linh hồn của nó là quyền phúc quyết của cử tri, của nhân dân thì không bao giờ thay đổi, là con đường duy nhất bảo đảm cho thành công của các cuộc bầu cử Quốc hội ở nước ta nói chung, và thành công của Quốc hội khoá XIII nói riêng - Quốc hội của thời kỳ đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XI của Đảng và chủ động hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng hơn về mọi mặt của nước ta hiện nay.

 

ThS. Nguyễn Thanh Bình - Trưởng phòng Dân nguyện, Ban Dân chủ - Pháp luật, Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Ý kiến của bạn
Tên của bạn
Địa chỉ
Email
Điện thoại
Tệp đính kèm
 
 
gửi đi
CÁC TIN KHÁC:
Bổ sung địa vị pháp lý của Kiểm toán Nhà nước và Tổng Kiểm toán Nhà nước trong Hiến pháp (15/01/2013)
Cơ chế kiểm soát hoạt động tư pháp - những vấn đề đang đặt ra và phương hướng đổi mới (15/01/2013)
Bàn thêm về vấn đề sửa đổi Hiến pháp 1992 nhìn từ nguyên tắc chủ quyền nhân dân (11/10/2012)
Những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện về điều kiện hoạt động của đại biểu Quốc hội (20/02/2012)
Góp bàn về Sửa đổi Hiến pháp ở Việt Nam (23/09/2011)
Lại bàn về bài học từ Hiến pháp 1946 (22/09/2011)
Quy trình sửa đổi, bổ sung hiến pháp và sự lựa chọn cho Việt Nam trong bối cảnh hiện nay (19/09/2011)
Lại bàn về bài học từ Hiến pháp 1946 (22/09/2011)
3.jpg
Đồng chí Nguyễn Đình Quyền, Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp thuộc UBTVQH và ông Rhee, Ik Hyeon, Viện trưởng Viện Nghiên cứu pháp luật thuộc Chính phủ Hàn Quốc ký thỏa thuận hợp tác giữa hai cơ quan nghiên cứu tại Hà Nội, ngày 7/6/2018
Số 03 ((212) tháng 2/2012) 05/02/2012
 
Tội phạm xâm hại tình dục trẻ em và vấn đề bảo vệ quyền trẻ em qua công tác xét xử ở khu vực miền Trung - Tây nguyên

Tổng quan và đánh giá các quy định của pháp luật về đại biểu Quốc hội ở Việt Nam

Đặc điểm, yêu cầu và thực trạng phân cấp quản lý đất đai hiện nay

Tổ chức thi hành pháp luật theo Hiến pháp năm 2013 - nhân tố đảm bảo thực hiện nguyên tắc pháp quyền trong đời sống nhà nước và xã hội

Đồng bộ hóa luật tư hiện nay trong bối cảnh xây dựng nền kinh tế thị trường: sự cần thiết và định hướng

kinh nghiệm xây dựng thể chế tự quyết cho các thành phố văn minh

Một số góp ý hoàn thiện Dự thảo Luật An ninh mạng

Tư tưởng Hồ Chí Minh về chính sách kiến quốc trên nền tảng dân chủ

Vai trò của Toà Hành chính trong bảo đảm quyền công dân theo Luật Tố tụng hành chính năm 2015

Pháp luật của Trung Quốc và Nhật Bản về ô nhiễm không khí và một số nhận xét, so sánh với pháp luật Việt Nam

Tìm kiếm
Tìm kiếm nâng cao
 
Hiển thị tốt nhất trên trình duyệt Firefox

    Trang chủ | Liên hệ | Sơ đồ website Trang thông tin điện tử của Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp – Văn phòng Quốc hội
Giấy phép xuất bản số: 37/GP-BC-BVHTT, cấp ngày: 08/04/2005 • Tổng Biên tập: Ts. Phạm Văn Hùng
Toà soạn: 27A Võng Thị – Tây Hồ – Hà Nội: Điện thoại: 08043359 - 08043362• Fax: 08048486• Email: nclp@qh.gov.vn

Ghi rõ nguồn "Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp" khi phát hành lại thông tin từ website này
Bản quyền thuộc về Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp. Phát triển bởi Công ty Tinh Vân