Diễn đàn về nhà nước, pháp luật, chính sách
ISSN 1859-297X Thứ tư, 23/07/2014, 06:15(GMT+7)
 
Các hành động

Tổ chức bộ máy nhà nước

Lên một cấp

Đôi điều về giải thích pháp luật theo nghĩa rộng

Nguyên tắc bắt buộc đối với công việc giải thích pháp luật là phải mang đến được cho văn bản pháp luật một nghĩa chứa đựng trong ngôn ngữ của văn bản đó. Ở một góc độ khác, hoạt động giải thích pháp luật có thể đưa ra cho văn bản một nghĩa xa hơn ý nghĩa ngôn ngữ của nó, một nghĩa mở rộng hoặc hạn chế hơn nghĩa mà ngôn ngữ của văn bản có thể mang.

Xem thêm...

Các tiêu chí đánh giá tác động của văn bản quy phạm pháp luật

Các tiêu chí đánh giá tác động của văn bản quy phạm pháp luật

Văn bản quy phạm pháp luật, nhất là văn bản luật, có vai trò, tác dụng vô cùng quan trọng trong đời sống xã hội...

Xem thêm...

Dân chủ hóa, phân quyền hóa cơ cấu hệ thống quyền lực nhà nước theo tư duy pháp quyền biện chứng

Trước yêu cầu “Nhà nước nhỏ, xã hội lớn”, Nhà nước chuyên nghiệp, Nhà nước nhân văn và xây dựng Nhà nước pháp quyền của dân do dân vì dân, “Nhà nước kiến tạo sự phát triển”(1), tăng cường hiệu lực và hiệu quả của hoạt động của Nhà nước trước thời kỳ mới, hiện đại hóa và hội nhập ở tầng cao mới, đòi hỏi phải xem xét và đổi mới nhận thức về vấn đề quyền lực nhà nước.

Xem thêm...

Các tiêu chuẩn đánh giá mức độ đảm bảo yêu cầu phát triển bền vững trong hoạt động xây dựng pháp luật ở nước ta hiện nay

Ngày nay, không ít quốc gia đứng trước một tình trạng nan giải là tốc độ tăng trưởng kinh tế phát triển cao; xuất hiện nhiều trung tâm công nghiệp, nhiều cao ốc, nhiều siêu thị hàng hoá phong phú; xe hơi trên đường phố nhiều hơn nhưng đạo đức xã hội xuống cấp, môi trường bị tàn phá nặng nề; nạn ách tắc giao thông ngày càng trầm trọng; khoảng cách về thu nhập giữa nông thôn và đô thị, giữa người giàu và người nghèo ngày càng gia tăng. Đó chính là dấu hiệu của sự phát triển không bền vững. Mặc dù còn có nhiều quan điểm khác nhau, tuy nhiên cho đến nay hầu như những người nghiên cứu về phát triển bền vững đều có quan điểm tương đối thống nhất về các tiêu chí phát triển bền vững là tốc độ phát triển kinh tế phải liên tục và đều đặn đi liền với phát triển văn hoá- xã hội, bảo vệ thiên nhiên, môi trường và bảo đảm công bằng và an sinh xã hội.

Xem thêm...

Dân chủ hóa hơn nữa quá trình xây dựng, ban hành và thực hiện các nghị quyết quan trọng của Nhà nước

Dân chủ hóa hơn nữa quá trình xây dựng, ban hành và thực hiện các nghị quyết quan trọng của Nhà nước

Các nghị quyết quan trọng của nhà nước là các quyết định ở tầm vĩ mô về những vấn đề hệ trọng...

Xem thêm...

Thực trạng công tác thanh tra và những vấn đề đang đặt ra

Tổ chức và hoạt động thanh tra hiện nay được thực hiện trên cơ sở Luật Thanh tra năm 2004 và các văn bản có liên quan như Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998...

Xem thêm...

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội: Thực trạng và kiến nghị

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội: Thực trạng và kiến nghị

NCLP: Việc Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật, dự thảo Nghị quyết Quốc hội...

Xem thêm...

Một số ý kiến về xây dựng báo cáo thẩm tra dự án luật, pháp lệnh

Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (BHVBQPPL) năm 2008 vừa chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2009. So với Luật BHVBQPPL năm 1996 (sửa đổi, bổ sung năm 2002), Luật BHVBQPL năm 2008 đã có bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện quy trình ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội. Để góp phần thực hiện tốt các quy định của Luật, bài viết đề cập một số vấn đề về báo cáo thẩm tra dự án luật, pháp lệnh.

Xem thêm...

Phân loại tham nhũng: biện pháp cần thiết trong đấu tranh phòng chống tham nhũng

Phân loại tham nhũng: biện pháp cần thiết trong đấu tranh phòng chống tham nhũng

Có thể nói, việc nghiên cứu về tham nhũng không chỉ có tính quốc gia, mà còn mang tính khu vực...

Xem thêm...

Quy định về bỏ phiếu tín nhiệm: từ mong muốn đến hiện thực

Quy định về bỏ phiếu tín nhiệm: từ mong muốn đến hiện thực

Gần 10 năm qua, kể từ ngày quyền bỏ phiếu tín nhiệm của Quốc hội đối với những người giữ các chức vụ do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn được...

Xem thêm...

Quy định về việc ban hành văn bản qua các Hiến pháp nước ta

Quy định về việc ban hành văn bản qua các Hiến pháp nước ta

Ban hành văn bản là hoạt động đặc biệt quan trọng của các cơ quan trong bộ máy nhà nước. Vì thế, có nhiều quy định liên quan tới việc ban hành...

Xem thêm...

Quy định của pháp luật về chức năng giám sát của Quốc hội

Trong bộ máy nhà nước nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Quốc hội được xác định là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, đồng thời là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Bên cạnh thẩm quyền lập hiến, lập pháp và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước thì Quốc hội nước ta còn có thẩm quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước. Có thể nói, đây là một chức năng cơ bản và quan trọng của Quốc hội đã được ghi nhận ngay trong bản Hiến pháp đầu tiên và ngày càng được hoàn thiện một cách cụ thể, đầy đủ hơn.

Xem thêm...

Tiếp tục hoàn thiện quy trình, thủ tục làm việc của Quốc hội

Tiếp tục hoàn thiện quy trình, thủ tục làm việc của Quốc hội

Lịch sử hình thành và phát triển của Quốc hội nước ta cũng như nghị viện các nước cho thấy, các quy định về quy trình, thủ tục làm việc của Quốc hội tại kỳ họp có ý nghĩa quan trọng, góp phần bảo đảm...

Xem thêm...

Cơ sở xã hội của hoạt động lập pháp ở Việt Nam hiện nay

Cơ sở xã hội của hoạt động lập pháp ở Việt Nam hiện nay

Nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động lập pháp là một trong những yêu cầu quan trọng của quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật của mỗi quốc gia nói chung và Việt Nam nói riêng. Pháp luật cũng như hoạt động lập pháp không có mục đích tự thân mà luôn hướng tới điều chỉnh các quan hệ xã hội nhằm bảo vệ các giá trị xã hội, các chuẩn mực và lợi ích xã hội. Trên cơ sở đó, pháp luật mới thực sự trở thành công cụ đảm bảo cho xã hội ổn định và phát triển. Có thể nói, trong giai đoạn hội nhập, với điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền, đẩy mạnh dân chủ và phát huy vai trò xã hội của Nhà nước hiện nay, việc tôn trọng và bảo đảm thích đáng những nhân tố làm nên cơ sở xã hội lại càng trở nên bức thiết, góp phần khiến cho hoạt động lập pháp ngày càng chất lượng hơn, làm cho Quốc hội nước ta ngày càng bảo đảm vai trò là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất ở nước ta.

Xem thêm...

Một số điểm mới quan trọng của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008

Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (Luật BHVBQPPL - sau đây gọi tắt là Luật) được Quốc hội thông qua ngày 03/6/2008. Luật bao gồm 12 chương, 95 điều, thay thế Luật BHVBQPPL năm 1996 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHVBQPPL năm 2002 và có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2009.

Xem thêm...

Vấn đề vi hiến và cơ chế bảo hiến trong luật Việt Nam

Vấn đề vi hiến và cơ chế bảo hiến trong luật Việt Nam

Tất cả các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan khi quy định về giá trị pháp lý của Hiến pháp đều khẳng định một điều là Hiến pháp có giá trị pháp lý...

Xem thêm...

Giải thích pháp luật - một số vấn đề cơ bản về lý luận và thực tiễn (Tiếp theo kỳ trước)

Giải thích pháp luật theo nghĩa hẹp là một hoạt động thể hiện quyền lực nhà nước, do đó các nội dung của nó phải được các VBQPPL quy định và khi thực hiện giải thích pháp luật các chủ thể buộc phải tuân theo.

Xem thêm...

Bình luận về ý tưởng đơn giản hoá hệ thống văn bản quy phạm pháp luật

LTS. Dự án Hỗ trợ thể chế cho Việt Nam (ASIE/2004/4339 The Institutional Support Project to Vietnam) do Ủy ban Châu Âu tài trợ trên cơ sở của Hiệp định tài trợ ký ngày 05/10/2005 giữa Chính phủ Việt Nam và Cộng đồng Châu Âu. Cơ quan chủ quản của Dự án là Văn phòng Quốc hội. Dự án bao gồm 04 cơ quan thụ hưởng là Văn phòng Quốc hội, Bộ Tư pháp, Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Trưởng ban chỉ đạo Dự án là TS. Nguyễn Sĩ Dũng, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội và TS. Trương Công Hùng là Giám đốc Dự án. Mục tiêu tổng thể của Dự án là đóng góp vào chiến lược xóa đói giảm nghèo của Việt Nam (CPRGS), hỗ trợ các cải cách đang tiến hành nhằm hướng tới một nền quản trị công minh bạch và có trách nhiệm hơn dựa trên cơ sở Nhà nước pháp quyền. Trong khuôn khổ Hiệp định tài trợ và căn cứ vào mục tiêu tổng thể nêu trên, Dự án đã đề ra được các mục đích, các chương trình hoạt động cụ thể cho các cơ quan thụ hưởng, bao gồm: 1/ Nâng cao hiệu quả và năng lực của các cơ quan dân cử (Quốc hội và Hội đồng nhân dân cấp tỉnh) trong việc thực hiện chức năng lập pháp nhằm đáp ứng các điều kiện cho việc hội nhập quốc tế và chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường của đất nước. 2/ Nâng cao hiệu quả và năng lực của các cơ quan pháp luật /tư pháp (Bộ Tư pháp, Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao) trong việc thực hiện các chức năng của mình nhằm đáp ứng các điều kiện hội nhập quốc tế và chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường của đất nước. Trong quá trình xây dựng kế hoạch tổng thể, Dự án đã chuyển tải các mục tiêu trên thành các hoạt động kỹ thuật cho 04 cơ quan thụ hưởng: a) Về mặt lập pháp, Dự án sẽ đóng góp vào các quá trình sau: - Các luật, các văn bản pháp quy và các chỉ thị trong các lĩnh vực hội nhập quốc tế và chuyển đổi sang nến kinh tế thị trường được hệ thống hóa và phổ biến (hoạt động về pháp điển hóa); - Việc phân tích chính sách để hỗ trợ quá trình xây dựng luật được cải thiện; - Năng lực quản lý và pháp lý của các cán bộ cấp cao của Quốc hội được nâng cao; - Luật quy chế nội bộ của Quốc hội được hoàn thiện; - Hoạt động của 10 Hội đồng nhân dân cấp tỉnh được cải thiện. b) Về mặt pháp luật /tư pháp: - Các hồ sơ của Hệ thống Lý lịch tư pháp quốc gia (NCRS) được nhập vào một cơ sở dữ liệu trên máy tính tại Bộ Tư pháp và thí điểm tại Sở Tư pháp Hà nội; - Hê thống công nghê thông tin (IT) cho việc đăng ký hộ tịch và quốc tịch (RCNS) đuợc thiết lập; - Chuyên viên của các Vụ xây dựng và thẩm định văn bản quy phạm pháp luật thuộc Bộ Tư pháp được tập huấn; - Chấp hành viên được đào tạo nhằm hỗ trợ công tác thi hành án; - Nâng cao năng lực Học viện Tư pháp; - Tăng thẩm quyền và nâng cao trình độ chuyên môn cho các thẩm phán và thư ký tòa; - Tăng số lượng công việc có hỗ trợ IT tại Tòa án nhân dân tối cao và thí điểm tại một số Tòa án quận ở Hà Nội; - Nâng cao năng lực chuyên môn của các Công tố viên; - Mạng lưới hoạt động IT được xây dựng và hỗ trợ để góp phần nâng cao năng lực chuyên môn cho các Viện kiểm sát cấp huyện. Cho tới nay, các kết quả thu được từ các hoạt động của Dự án hết sức to lớn, có tác dụng hữu ích trong quá trình thực hiện công tác chuyên môn của 04 cơ quan thụ hưởng. Về lâu dài, những tác động của các hoạt động của Dự án sẽ góp phần trực tiếp trong việc xây dựng các thể chế về lập pháp, tư pháp. Trong số tạp chí này, chúng tôi xin trân trọng chuyển tới bạn đọc - với sự đồng ý của tác giả - một kết quả nghiên cứu trong hoạt động mà Dự án tham gia tài trợ và hỗ trợ về kỹ thuật, đó là tham luận của TS Nguyễn Ngọc Điện, Trưởng khoa Luật Đại học Cần Thơ tại Hội thảo của Dự án về Luật sửa đổi Luật Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật được tổ chức tại Huế từ ngày 10-12/04/2008. Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp sẽ tiếp tục gửi tới bạn đọc những kết quả nghiên cứu cũng như các kinh nghiệm phong phú từ các chuyên gia về các chủ đề chính trong hoạt động của Dự án.

Xem thêm...

Tính “mở” của pháp luật Việt Nam trong thời kỳ mới

Việt Nam đang diễn ra quá trình, trong đó xây dựng nhà nước pháp quyền và xã hội dân sự, xây dựng kinh tế thị trường cùng với hội nhập quốc tế đồng hành với nhau. Nếu nhà nước pháp quyền đòi hỏi phải thiết lập được uy quyền của pháp luật, thì các thành viên của xã hội dân sự - sau khi tự giác giành một phần quyền của mình cho nhà nước - cũng có nhu cầu thực hiện phần quyền còn lại bằng các thể chế, thiết chế do chính họ xây dựng lên. Nếu kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế ở chiều này thúc đẩy sự phát triển, thì ở chiều kia, có thể tác động làm biến dạng cả hệ thống thể chế chính trị, văn hoá và luật pháp chính thống. Đó là mâu thuẫn trong phát triển, mà để giải quyết, không thể không tiếp tục đổi mới trên nền tảng của một tư duy mới.

Xem thêm...

Đề xuất các hướng sửa đổi Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật

Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (Luật BHVBQPPL) là một đạo luật rất quan trọng trong hệ thống pháp luật của Việt Nam, được coi là “luật của luật”, là nền tảng pháp lý cho việc hoàn thiện quy trình, hệ thống pháp luật Việt Nam. Dự án Luật BHVBQPPL đang được sửa đổi trong bối cảnh Quốc hội và Chính phủ bắt đầu một nhiệm kỳ mới, với những chủ trương cải cách mới nhằm phù hợp với nhu cầu phát triển đất nước và xu thế hội nhập quốc tế.

Xem thêm...

Mối quan hệ giữa xây dựng pháp luật và thực hiện pháp luật: ý nghĩa thực tiễn

Xây dựng pháp luật - hiểu một cách đơn giản, là việc đặt ra các quy tắc pháp lý làm chuẩn mực cho cách xử sự của công dân, tổ chức (quy phạm pháp luật) theo các phương thức khác nhau và thể hiện chúng dưới những hình thức của pháp luật; có thể là tập quán, tiền lệ pháp hay văn bản quy phạm pháp luật.

Xem thêm...

Mấy vấn đề về công tác xây dựng pháp luật của đại biểu Quốc hội

Quốc hội là cơ quan lập pháp nên có thể nói nhiệm vụ xây dựng pháp luật là nhiệm vụ hàng đầu của Quốc hội và đại biểu Quốc hội. Từ khóa I năm 1946 đến hết khóa XI năm 2007, Quốc hội các khóa đã thông qua 4 Hiến pháp, 220 luật, Bộ luật và Uỷ ban thường vụ Quốc hội đã thông qua 199 pháp lệnh. Trong đó, Hiến pháp năm 1992, 129 Luật, Bộ luật và 119 pháp lệnh đang có hiệu lực thi hành.

Xem thêm...

Một số ý kiến trao đổi về giám sát văn bản quy phạm pháp luật

Hiện nay, thẩm quyền giám sát văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng dân tộc, các Uỷ ban của Quốc hội được quy định trong nhiều văn bản pháp luật, như Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Luật về họat động giám sát của Quốc hội … Xét về mức độ, tầm quan trọng, có thể nói đây chính là một nội dung cơ bản, hàng đầu của quyền giám sát tối cao của Quốc hội[1]. Tuy nhiên, cho đến nay, vì nhiều nguyên nhân khách quan, công tác giám sát văn bản quy phạm pháp luật cũng là mảng công việc mà kết quả đạt được còn khiêm tốn xét trong mối tương quan với kết quả đạt được trong họat động xây dựng pháp luật. Thực tiễn thực hiện các quy định của pháp luật về giám sát văn bản quy phạm pháp luật trong thời gian qua đã và đang đặt ra những vấn đề đòi hỏi cần có giải pháp khắc phục để bộ máy tham mưu, giúp việc các cơ quan của Quốc hội có thể thực hiện phục vụ tốt hơn nhiệm vụ này trong thời gian tới.

Xem thêm...

Mấy ý kiến hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước

Quy định về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước là một trong những nội dung cơ bản của Hiến pháp nước ta. Trong tất cả các bản Hiến pháp của nhà nước ta, từ Hiến pháp năm 1946 đến Hiến pháp năm 1992 đều dành nhiều chương, điều quy định về bộ máy nhà nước (Hiến pháp năm 1946 có 4 trong tổng số 7 chương (4/7 chương), 48 trong tổng số 72 điều (48/72 điều); Hiến pháp năm 1959 có 5/10 chương, 66/112 điều; Hiến pháp năm 1980 có 5/12 chương, 60 /147 điều; Hiến pháp năm 1992 sau khi đã được sửa đổi, bổ sung một số điều có 5/12 chương, 58/147 điều). Bởi vậy khi bàn về hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước chúng ta không thể không xem xét những quy định trong Hiến pháp về vấn đề này.

Xem thêm...

Khái niệm văn bản quy phạm pháp luật (tiếp theo) và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật

Tiếp theo bài “Về khái niệm văn bản quy phạm pháp luật” đăng trên Tạp chí Nhà nước và Pháp luật số 11/1998 và bài “Trở lại khái niệm văn bản quy phạm pháp luật” đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp số tháng 4/2007, tác giả bàn tiếp về khái niệm này và nhận xét về hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) hiện hành của nước ta theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 1996 (Luật 1996), sửa đổi bổ sung năm 2002 (Luật 2002) và năm 2004 (Luật 2004).

Xem thêm...

Góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Chính phủ: Những đòi hỏi của việc sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức Chính phủ

Pháp luật nước ta trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế phải phản ánh tính cách mạng trong đường lối đổi mới của Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong quá trình hội nhập này, hạt nhân của sự đổi mới thuộc về nhận thức trong xây dựng pháp luật. Nhận thức về vị trí, vai trò của Chính phủ trong giai đoạn mới là cơ sở của việc xây dựng một Chính phủ năng động, sáng tạo, thực quyền, đáp ứng các yêu cầu của quản lý nhà nước, quản lý xã hội.

Xem thêm...

Trở lại khái niệm văn bản quy phạm pháp luật

Trong bài viết “Về khái niệm văn bản quy phạm pháp luật” đăng trên Tạp chí Nhà nước và Pháp luật số 11/1998, chúng tôi đã mong muốn có dịp bàn thêm về khái niệm này. Từ đó đến nay đã hơn tám năm, nhưng những cuộc luận bàn xung quanh khái niệm văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) và thực tiễn ban hành văn bản pháp luật (VBPL) nói chung, VBQPPL nói riêng không nguội đi, mà càng nóng thêm.

Xem thêm...

Bàn về phiếu bầu và phân loại phiếu trong bầu cử

Trong bầu cử, phiếu bầu là nơi để cử tri thể hiện ý chí của mình trong việc lựa chọn. Mỗi phiếu bầu phản ánh kết quả việc lựa chọn người đại diện của cử tri và tổng hợp các phiếu bầu trong một đơn vị bầu cử sẽ cho kết quả bầu cử trong đơn vị bầu cử đó. Do vậy, việc thiết kế phiếu bầu khoa học và hợp lý có mục đích: 1) Để cử tri dễ dàng nhận biết từng ứng cử viên và dễ dàng thể hiện sự lựa chọn của mình trên lá phiếu, tức là thể hiện chính xác ý chí của mình trong việc lựa chọn, bảo đảm tính trung thực của lá phiếu. Kinh nghiệm bầu cử ở một số nước đã cho thấy, nếu phiếu bầu không được thiết kế khoa học và hợp lý, thì kết quả bầu cử không phản ánh đúng ý chí của cử tri[1]; 2) Quy định chặt chẽ và hợp lý các loại phiếu (phiếu hợp lệ, phiếu không hợp lệ…) là cơ sở quan trọng giúp cho việc kiểm phiếu được chính xác; 3) Góp phần giảm thiếu những sai sót có thể xảy ra và là biện pháp quan trọng để chống gian lận trong bầu cử.

Xem thêm...

Hiệp thương và tác động của hiệp thương đến phát huy tính tích cực của công dân trong thực hiện quyền bầu cử

Khi thực hiện quyền bầu cử, công dân thể hiện tinh thần làm chủ, tự giác, tích cực trong việc xây dựng nhà nước. Cùng với sự phát triển xã hội, quyền bầu cử tự do, công bằng của công dân phải ngày càng được hoàn thiện là chuyện tất yếu. Điều 54 của Hiến pháp nước ta khẳng định: “Công dân, không phân biệt dân tộc, nam nữ, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo, trình độ văn hoá, nghề nghiệp, thời hạn cư trú, đủ mười tám tuổi trở lên đều có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên đều có quyền ứng cử vào Quốc hội và Hội đồng nhân dân theo quy định của pháp luật”.

Xem thêm...

Thử bàn về việc đổi mới hoạt động lập pháp

Hoạt động lập pháp thời gian qua đã đạt được rất nhiều thành tựu. Những thành tựu này được cả xã hội ghi nhận. Tuy nhiên, những vấn đề đang được đặt ra thì vẫn còn không ít.

Xem thêm...

Tính độc lập tương đối về nội dung của văn bản pháp luật

Trong đời sống pháp lý, ở lĩnh vực nào cũng có sự tồn tại đồng thời của nhiều văn bản pháp luật (VBPL) khác nhau. Các VBPL này[2] vừa ảnh hưởng lẫn nhau trong chừng mực nhất định, vừa có sự độc lập trong sự tồn tại và phát huy giá trị. Vấn đề đặt ra là, có giới hạn nào về nội dung của một VBPL không và tại sao, mỗi VBPL lại chỉ là “một văn bản”, đồng thời, có thể tách một VBPL thành nhiều văn bản hay nhập nhiều văn bản thành một văn bản duy nhất không? Câu trả lời là không thể mở rộng hay thu hẹp những vấn đề được nêu trong mỗi văn bản (nội dung của văn bản) một cách tùy tiện. Có những cơ sở khác nhau, xét từ nhiều góc độ, cho câu trả lời như vậy.

Xem thêm...

Bàn về chế định trưng cầu ý dân

LTS: Vừa qua, thực hiện Nghị quyết của Đảng và Quốc hội về việc xây dựng Luật trưng cầu ý dân, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã giao cho Hội Luật gia Việt Nam nghiên cứu, soạn thảo dự án luật này. Tuy nhiên, chế định trưng cầu dân ý dường như vẫn còn xa lạ đối với rất nhiều người, kể cả với các nhà nghiên cứu khoa học pháp lý cũng như những người làm công tác quản lý. Vì vậy, NCLP xin trân trọng giới thiệu bài viết của PGS.TS Đinh Ngọc Vượng đề cập vấn đề này và mong rằng sẽ có nhiều bài viết nghiên cứu, trao đổi tiếp theo trên diễn đàn Tạp chí NCLP

Xem thêm...

Lập pháp - lập quy: Bàn về tiêu chí phân biệt

Tiêu chí phân biệt văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật cả trên lý thuyết và thực tiễn đều có những vấn đề chưa rõ ràng, còn lẫn lộn và chưa bao quát hết. Rất có thể, tình trạng này có nguyên nhân từ việc chưa xác định rõ các thuộc tính, các tiêu chí phân biệt văn bản quy phạm pháp luật. Tác giả đề xuất một số cơ sở, tiêu chí và hướng khắc phục.

Xem thêm...

Bàn về kỹ thuật lập pháp qua những quy định chung của Pháp lệnh Bưu chính, viễn thông

Bốn tiêu chí quan trọng hàng đầu của một văn bản quy phạm pháp luật có thể nêu ra là: Nhất quán về mặt logic pháp lý, chặt chẽ về kỹ thuật lập pháp, chính xác về khoa học và phù hợp với thực tiễn. Dựa trên các tiêu chí này, tác giả phân tích qua ví dụ ở Chương I. Những quy định chung của Pháp lệnh Bưu chính, viễn thông để làm rõ những khiếm khuyết về kỹ thuật xây dựng văn bản có thể dẫn đến hiểu sai và không nhất quán, đồng thời kiến nghị hướng hoàn thiện .

Xem thêm...

Thực hiện Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật của HĐND và UBND

Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân được ban hành ngày 03/12/2004 đã đặt cơ sở pháp lý cho công tác ban hành văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương. Tuy nhiên, qua một thời gian ngắn thực hiện, một số quy định của Luật đã bộc lộ hạn chế. Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, tác giả bài viết dưới đây phân tích nguyên nhân những hạn chế đó và đưa ra kiến nghị khắc phục.

Xem thêm...

Kỹ thuật lập pháp: Một luật sửa nhiều luật

Ban hành một luật chung hay một luật sửa đổi nhiều luật không chỉ xuất phát từ nhu cầu hội nhập kinh tế quốc tế, mà cần tính đến khả năng này như một giải pháp có tính lâu dài trong quá trình tìm tòi và đổi mới quy trình lập pháp của nước ta vì mục đích đẩy nhanh tiến độ làm luật và bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của cả hệ thống pháp luật

Xem thêm...

Ban hành “luật khung’’ hay “luật chi tiết’’

Tất cả các đạo luật đều rơi vào một trong hai loại: loại thứ nhất chứa những quy định chi tiết nhằm tới các đối tượng điều chỉnh của đạo luật (luật chi tiết); loại thứ hai trao cho cơ quan thi hành một thẩm quyền rộng lớn trong việc ban hành các quy định hướng dẫn chi tiết (luật khung). Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp số 2/2005 đã đăng bài “Một số yêu cầu đặt ra với Luật khung” của tác giả Nguyễn Đình Đặng Lục đề cập đến sự tồn tại khách quan của “luật khung” và một số yêu cầu thực tiễn đặt ra đối với việc ban hành “luật khung”. Tác giả bàn về câu hỏi, khi nào nên ban hành “luật khung” và khi nào nên ban hành “luật chi tiết”?

Xem thêm...

Giám sát tính hợp hiến của văn bản quy phạm pháp luật

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật nước ta đang dần được hoàn thiện. Một trong những nhiệm vụ quan trọng góp phần nâng cao chất lượng các văn bản quy phạm pháp luật là hoạt động giám sát tính hợp hiến của văn bản quy phạm pháp luật.

Xem thêm...

Một số yêu cầu đặt ra đối với “luật khung"

Văn bản pháp luật được ban hành và đi ngay vào cuộc sống là rất cần thiết, tuy nhiên, không phải vì thế mà phủ nhận những văn bản pháp luật mang tính định hướng, thường được gọi là “luật khung”. Bài viết dưới đây đề cập đến sự tồn tại khách quan của “luật khung” và một số yêu cầu thực tiễn đặt ra đối với việc ban hành “luật khung”.

Xem thêm...

Lập pháp hướng tới pháp quyền

Chưa bao giờ người ta lo lắng cho nền giáo dục Việt Nam như bây giờ, dù Luật Giáo dục đã ra đời gần chục năm nay. Luật Giao thông đường bộ cũng đã ban hành, nhưng vấn đề tai nạn giao thông vẫn trầm trọng. Rồi Luật đất đai, Luật Xây dựng... cũng trong những tình thế tương tự. Không thể đổ lỗi hoàn toàn cho luật, mà chỉ muốn nói rằng ban hành luật không phải là cách duy nhất để giải quyết những vấn đề bức thiết của cuộc đời. Có người còn hài hước cho rằng, mặc dù có cả một “rừng luật” nhưng người dân vẫn hành xử theo “luật rừng”. Việc luật một đàng, đời một nẻo phải tìm nguyên do từ nơi sinh ra luật - ngành lập pháp.

Xem thêm...

Số 01 ((162) tháng 1/2010) 10/01/2010
Tìm kiếm
Tìm kiếm nâng cao
 

    Trang chủ | Liên hệ | Sơ đồ website Trang thông tin điện tử của Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp – Văn phòng Quốc hội
Giấy phép xuất bản số: 37/GP-BC-BVHTT, cấp ngày: 08/04/2005 • Tổng Biên tập: Ts. Phạm Văn Hùng
Toà soạn: 27A Võng Thị – Tây Hồ – Hà Nội: Điện thoại: 08043359 - 08043362• Fax: 08048486• Email: nclp@qh.gov.vn

Ghi rõ nguồn "Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp" khi phát hành lại thông tin từ website này
Bản quyền thuộc về Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp. Phát triển bởi Công ty Tinh Vân