Diễn đàn về nhà nước, pháp luật, chính sách
ISSN 1859-297X Thứ hai, 19/02/2018, 09:07(GMT+7)
 
Kinh nghiệm hoạt động dân cử

Vai trò hoạch định chính sách của đại biểu dân cử ở địa phương

Với vai trò là cơ quan đại diện và cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, HĐND có chức năng: “quyết định những chủ trương, biện pháp quan trọng để phát huy tiềm năng của địa phương, xây dựng và phát triển địa phương về kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, không ngừng cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân địa phương…"(điều 1 Luật Tổ chức HĐND và UBND). Nói cách khác, đó là chức năng quyết định chính sách ở địa phương.

Để HĐND thực hiện tốt chức năng quyết sách quan trọng này, là đại biểu HĐND, bạn và các "đồng nghiệp" cần nắm vững những kỹ năng hoạt động đại biểu dân cử. Trước hết, bạn sẽ đóng vai trò là nhà hoạch định chính sách để tham gia lựa chọn đúng vấn đề (ở địa phương) cần giải quyết, xác định mục tiều cần đạt được, đánh giá các khả năng lựa chọn và quyết định chiến lược hành động, với mục đích đem lại lợi ích cho cộng đồng. Tất nhiên là bạn sẽ nhận thấy trong thực tế, không ít đại biểu HĐND khi bắt gặp vấn đề thực tiễn liên quan đến quyền lợi của cử tri, đã thụ động chờ UBND đưa ra chính sách giải quyết, thay vì chủ động tham gia quá trình hoạch định chính sách.

Tiếp cận vai trò hoạch định chính sách từ một ví dụ

Để việc tiếp cận dễ dàng hơn, chúng ta cùng làm quen với một số khái niệm liên quan trong quá trình hoạch định chính sách, trước khi đi vào ví dụ cụ thể:

Khái niệm:

Mục tiêu: là các tuyên bố xác định những việc, những thành tựu mong muốn trong tư­ơng lai mà cộng đồng cam kết và nỗ lực hư­ớng tới.

Chính sách: là các quan điểm chính thức mà HĐND lựa chọn để hỗ trợ cho việc thực hiện các mục tiêu hoặc thông báo dự kiến kế hoạch hành động của chính quyền địa phương. Các chính sách làm cho các mục tiêu mang tính pháp lý và cho phép tiến hành các hoạt động của chính quyền địa phương, hình thành các chiến lư­ợc, các phương pháp để thực hiện các mục tiêu.

Chiến l­ược: là các phư­ơng tiện đư­ợc sử dụng để vư­ơn tới các mục tiêu và thực thi các chính sách.

Ví dụ: Giả sử bạn đang là đại biểu HĐND huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội.

Sự hình thành ý tưởng

Trong lần đi tiếp xúc cử tri gần đây nhất, cử tri huyện Sóc Sơn đã phàn nàn với bạn việc người dân thiếu nước sạch dùng trong sinh hoạt và mong muốn việc này sớm được giải quyết. Qua tìm hiểu, bạn nhận thấy hiện nay, chỉ có 25% số hộ gia đình trong huyện được cung cấp đầy đủ nước sạch (vấn đề). Từ đó, bạn đi đến quyết định sẽ trình vấn đề này ra thảo luận tại kỳ họp HĐND để lựa chọn chính sách giải quyết hợp lý trong thời gian sớm nhất. Và khi xem xét vấn đề này, HĐND đã quyết định 90% hộ gia đình trong huyện phải được cung cấp nước sạch trong phạm vi cách nhà họ 1km vào năm 2010 (mục tiêu).

Vậy là ý tưởng chính sách có thể xuất phát từ chính bạn hay từ các cử tri, những người đã trăn trở về một vấn đề, một sự việc có tầm quan trọng đối với cộng đồng. Việc xem xét các ý tưởng xuất phát từ một nguồn đơn lẻ (cá nhân hoặc một nhóm) là trách nhiệm của đại biểu đối với cử tri. Không chỉ có vậy, trong khi chủ động tìm hiểu những vấn đề bức xúc của cử tri, trong vai trò nhà hoạch định chính sách, bạn nên tham khảo ý kiến các chuyên viên của văn phòng HĐND, vì họ có thể kiến nghị xây dựng lên các ý tưởng mới. Nhiều chuyên viên văn phòng HĐND có kiến thức chuyên sâu cần thiết để phân tích các kiến nghị chính sách và đưa ra các lựa chọn để bạn xem xét, là nguồn hỗ trợ đắc lực trong việc hoạch định chính sách.

Các trường đại học, viện nghiên cứu, các tổ chức tư vấn, các nhóm cộng đồng và các cấp chính quyền đều quan tâm lựa chọn những nguồn hỗ trợ như vậy. Điều quan trọng là phải nhận biết được những thiên vị, thành kiến có thể có trong nguồn thông tin, kinh nghiệm qua các cuộc trao đổi, thảo luận.

Ai tham gia quá trình hoạch định chính sách?

Phải mở rộng đối tượng tham gia vào quá trình thảo luận, hình thành chính sách, mặc dù hoạch định chính sách công cộng được giao cho các đại biểu dân cử. Các chính sách sẽ chỉ có hiệu quả khi chúng nhận được sự ủng hộ của các nhóm đối tượng trực tiếp bị ảnh hưởng. Do vậy, cộng đồng hoặc các nhóm lợi ích đặc biệt trong cộng đồng là những thành viên quan trọng tham gia thảo luận xây dựng chính sách. Họ cũng là một đầu mối kiểm tra để đảm bảo chính sách mà bạn kiến nghị có nền tảng thực tế, chấp nhận được với cộng đồng khi đưa vào thực hiện và bù đắp được chi phí.

Chúng ta tiếp tục giả thiết rằng: qua thông tin mà Ban Kinh tế - Xã hội của HĐND cung cấp, bạn biết được khả năng ngân sách của huyện Sóc Sơn không đủ để xây dựng cơ sở vật chất cần thiết đáp ứng mục tiêu trên. Vì vậy, bạn đã kiến nghị và được HĐND đồng thuận, ra nghị quyết trong đó quy định UBND huyện đóng vai trò hỗ trợ người dân phát triển nguồn nước bằng phương thức chính quyền địa phương và nhân dân cùng làm, với một phần ngân sách địa phương được phân bổ cho đầu tư phát triển hạ tầng, cộng với huy động tiền đóng góp của nhân dân (chính sách).

Phương pháp mà bạn đưa ra được xem là tạo điều kiện thuận lợi cho việc giải quyết một vấn đề công cộng, trong khi HĐND không thể lựa chọn chính sách đầu tư xây dựng từ 100% ngân sách địa phương. Để lôi kéo sự đồng thuận cao, bạn cần có sự tham gia ủng hộ của nhiều đại biểu đồng nghiệp khác. Trong ví dụ trên, có thể chính những đồng nghiệp của bạn lại nằm trong nhóm những người trực tiếp bị ảnh hưởng từ việc thiếu nguồn nước sạch tại địa phương mình. Bạn sẽ giữ vai trò tích cực trong việc thảo luận chính sách. Điều này liên quan đến khả năng thuyết trình của bạn trước kỳ họp của HĐND mà trước đó, bạn đã phải chuẩn bị tương đối đầy đủ các phương án, giải pháp để HĐND lựa chọn chính sách hợp lý nhất. 

Hoạch định chính sách tích cực

Cùng với chính sách (đã được chọn lựa) mà bạn trình tại kỳ họp HĐND là bản kế hoạch chi tiết để trợ giúp người dân trong việc thực hiện chính sách trên. Theo đó, chính quyền địa phương sẽ thành lập các ban quản lý trong phạm vi từng xã; cung cấp đào tạo; phân bổ nguồn lực để phát triển các nguồn nước ở địa phương; kiểm tra giám sát trong và sau khi xây dựng các cơ sở hạ tầng,  nhằm đáp ứng các yêu cầu đề ra (chiến lược).

Nếu mọi việc diễn ra suôn sẻ, bạn đã có thể mỉm cười vì kết quả tốt đẹp có được từ sự chủ động nhập vai của bạn. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực thi chính sách, có thể bạn lại phải đối mặt với một vấn đề là, dường như các nhân viên của chính quyền địa phương đang thay đổi chính sách của bạn, thông qua hành động hoặc không hành động của họ. Trong những tình huống như­ vậy, cần có sự giám sát và can thiệp cần thiết của HĐND để điều chỉnh kịp thời. Điều này đòi hỏi bạn vận dụng linh hoạt quyền hạn của đại biểu dân cử theo luật định, trong hoạt động giám sát việc thực hiện nghị quyết của HĐND.

Người thúc đẩy chính sách

Lúc này, bạn sẽ nhận thấy vai trò của đại biểu HĐND không chỉ tập trung vào việc đại diện cho các cử tri và đưa ra các quyết định dựa trên quan hệ đại diện đó. Khi bạn mong muốn và chủ động vận dụng linh hoạt những kỹ năng hoạt động đại biểu, bạn đã trở thành chất xúc tác cho việc hình thành sự nhất trí chung trong HĐND. Chính mối quan hệ cộng tác mới với cộng đồng đã thay đổi định nghĩa về vai trò hoạch định chính sách của đại biểu dân cử. Vai trò này gồm: (1) ­Tìm ra và tập trung vào các vấn đề cần phải giải quyết; (2) Khuyến khích việc chia sẻ thông tin, liên lạc, và việc tuyên truyền đến các cử tri về những vấn đề liên quan; (3) Như là người hợp nhất các ý kiến và các nhóm khác nhau; (4) ­Tạo dựng sự nhất trí chung về tầm nhìn của cộng đồng, các mục tiêu phù hợp và các hành động cần phải thực hiện; (5) ­Phê chuẩn sự nhất trí chung thông qua hoạt động pháp luật; (6) ­Thực hiện các chư­ơng trình, chính sách nhằm phản ánh sự nhất trí của cộng đồng; (7) ­Duy trì sự ủng hộ bằng hiệu quả công việc.

Sau cùng, không phải tất cả quá trình hoạch định chính sách đều có kết quả và được những người mà chính sách đó phục vụ, hoan nghênh. Nếu chính sách là bản thảo của những dự định tốt đẹp cho tương lai, thì nó cũng có thể bị hỏng nếu người viết tồi. Tuy nhiên, hoạch định chính sách là nhiệm vụ trọng điểm của các đại biểu dân cử và rất đáng để bạn suy nghĩ và hành động.

Người Hiến kế

 

Ý kiến của bạn
Tên của bạn
Địa chỉ
Email
Điện thoại
Tệp đính kèm
 
 
gửi đi
8.jpg
Đồng chí Uông Chu Lưu, Phó Chủ tịch Quốc hội trao quyết định bổ nhiệm đồng chí Nguyễn Đình Quyền làm Viện trưởng Viện NCLP
Số 03 ((212) tháng 2/2012) 05/02/2012
 
Tổng quan và đánh giá các quy định của pháp luật về đại biểu Quốc hội ở Việt Nam

Những nội dung về bảo vệ môi trường trong xây dựng và phát triển các đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt

kinh nghiệm xây dựng thể chế tự quyết cho các thành phố văn minh

Mô hình hợp tác nghề cá ở các vùng biển chồng lấn, đang tranh chấp của một số quốc gia

Tội phạm xâm hại tình dục trẻ em và vấn đề bảo vệ quyền trẻ em qua công tác xét xử ở khu vực miền Trung - Tây nguyên

Đối tượng của quyền hưởng dụng trong pháp luật Việt Nam

về tính độc lập và quyền miễn trừ của thẩm phán

Vai trò của Toà Hành chính trong bảo đảm quyền công dân theo Luật Tố tụng hành chính năm 2015

Mười sự kiện trọng đại trong năm 2017 của Quốc hội Việt Nam

một số vấn đề trong công tác luân chuyển cán bộ lãnh đạo, quản lí

Tìm kiếm
Tìm kiếm nâng cao
 
Hiển thị tốt nhất trên trình duyệt Firefox

    Trang chủ | Liên hệ | Sơ đồ website Trang thông tin điện tử của Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp – Văn phòng Quốc hội
Giấy phép xuất bản số: 37/GP-BC-BVHTT, cấp ngày: 08/04/2005 • Tổng Biên tập: Ts. Phạm Văn Hùng
Toà soạn: 27A Võng Thị – Tây Hồ – Hà Nội: Điện thoại: 08043359 - 08043362• Fax: 08048486• Email: nclp@qh.gov.vn

Ghi rõ nguồn "Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp" khi phát hành lại thông tin từ website này
Bản quyền thuộc về Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp. Phát triển bởi Công ty Tinh Vân