Trong mấy chục năm làm đại biểu dân cử, bài học quan trọng nhất mà tôi rút ra được là phải quan tâm đúng mức khía cạnh văn hóa trong việc xem xét, giải quyết các kiến nghị chính đáng của nhân dân. Không có thái độ nhân văn không thể tìm ra giải pháp tốt để xử lý có hiệu quả các vấn đề bức xúc trong quá trình thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội. Đối với các chương trình, dự án lớn, cử tri thường xuyên nhắc nhở chúng tôi phải tôn trọng quy hoạch, xem xét toàn diện cả về kinh tế và xã hội, chú trọng bảo vệ, phát huy các giá trị văn hóa lịch sử, các thế mạnh về giáo dục đào tạo, văn hóa du lịch, y tế chuyên sâu; gắn phát triển kinh tế, văn hóa với nhiệm vụ bảo vệ môi trường sinh thái; xem tiềm năng văn hóa là thế mạnh riêng của Thừa Thiên - Huế trong phát triển và hội nhập. Điều đó phải được thực hiện xuyên suốt trong nhiệm vụ xây dựng và quản lý đô thị, phát triển nông thôn; trong chính sách kiến trúc và giữ gìn nếp sống văn minh thanh lịch của người dân cố đô, đặc biệt trong các chương trình xây dựng thành phố Huế và các đô thị vệ tinh; khu cảng và khu kinh tế thương mại Chân Mây - Lăng Cô; chương trình phát triển dịch vụ du lịch; xây dựng nông thôn mới; cuộc vận động xóa đói giảm nghèo; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và công nghệ phần mềm...

Khi tiếp xúc cử tri và giám sát việc thực hiện các chủ trương, chính sách đối với đồng bào dân tộc ít người ở Thừa Thiên - Huế, tôi nhận thấy rằng ở hai huyện miền núi Nam Đông và A Lưới, việc áp dụng một chương trình giáo dục phổ thông cho cả con em đồng bào Kinh và con em các dân tộc thiểu số đã làm cho học sinh người dân tộc càng học lên cao lại càng đuối sức. Do chưa nắm vững tiếng phổ thông (tiếng Việt), với những khái niệm, phạm trù mới mẻ, học sinh dân tộc không thể tiếp thu đầy đủ các môn học của chương trình phổ thông ngay từ lớp 1. Vì vậy, trừ một số em có năng khiếu, tuyệt đại bộ phận học sinh dân tộc không theo kịp chương trình vốn đã hết sức nặng nề, phức tạp.

Chính từ việc đúc rút thực tiễn qua tiếp xúc cử tri, tôi đã kiên trì kiến nghị với cấp có thẩm quyền ở trung ương và địa phương, trực tiếp là ngành giáo dục đào tạo về việc củng cố hệ thống mẫu giáo ở vùng dân tộc và quan tâm các lớp đầu cấp I để tạo điều kiện cho các em sớm tiếp cận tiếng phổ thông hoặc nghiên cứu áp dụng lớp 1 dự bị, chủ yếu để giải quyết yêu cầu về mặt ngôn ngữ.

Yếu tố văn hóa cũng cần được xem xét kỹ trong chỉ đạo thực hiện nhưngc chương trình như 134, 135. Khi tiếp xúc cử tri ở bản Phúc Lộc (xã Xuân Lộc - huyện Phú Lộc) tôi thấy rằng các dự án kiên cố hóa nhà ở do chính quyền địa phương và tổ chức quốc tế tài trợ đã không đạt kết quả mong muốn. Nhà mới xây dựng đã được sử dụng làm kho chứa thóc, còn bà con tiếp tục sống trong những căn nhà sàn truyền thống hết sức tạm bợ. Còn trong những lần tiếp xúc cử tri ở Nam Đông, A Lưới, tôi đã trực tiếp đến thăm một số gia đình chính sách, bà mẹ Việt Nam anh hùng, các hộ nghèo tiêu biểu và hết sức bất ngờ khi thấy những ngôi nhà có giá trị 15 - 20 triệu đồng chỉ thích hợp với những người trẻ và trung niên có khả năng tiếp thu lối sống mới. Một số ít những người lớn tuổi phải tự chọn các nhà sàn kém tiện nghi hơn nhiều. Hóa ra, tất cả đều do văn hóa. Những người già cả họ đã bao đời nay quen với bếp lửa bập bùng, bêp lửa đuổi thú dữ, bếp lửa sưởi ấm, bếp lửa nấu ăn, bếp lửa quây quần…Nay những ngôi nhà hiên đại lại thiếu chỗ để giữ hơi ấm của bếp lửa ấy. Thế là người già dứt khoát chỉ chịu sống ở những ngôi nhà sàn kiểu cũ nhưng lại đáp ứng được yêu cầu của "văn hóa bếp lửa". Rõ ràng việc rập khuôn trong thực thi các quyết định, thiếu nghiên cứu một cách toàn diện tính nhân văn trong các dự án sẽ không đạt hoặc có hiệu quả thấp.

Xa hơn nữa, vấn đề xây dựng và thực thi pháp luật phải phù hợp với đặc điểm văn hóa, phong tục, tập quán vùng đồng bào các dân tộc. Là đại biểu Quốc hội khóa XI, đồng thời là đại biểu HĐND tỉnh tôi nhận thấy quá trình ban hành một số luật và bộ luật chưa có sự nghiên cứu thấu đáo mối quan hệ giữa hệ thống luật pháp quốc gia với luật tục tiến bộ của các đồng bào dân tộc. Thực tế cho thấy việc giải quyết các tranh chấp trong nội bộ nhân dân theo luật tục tiến bộ có hiệu quả bền vững hơn nhiều vì phù hợp phong tục, tập quán và giữ vững được sự đoàn kết nhất trí trong cộng đồng. Nếu các luật tục tiến bộ được phản ánh trong hệ thống luật pháp của quốc gia sẽ tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước bằng pháp luật, vừa đảm bảo tính thống nhất, vừa tôn trọng các giá trị truyền thống và bản sắc văn hóa các dân tộc.

Thông tin từ cử tri về việc trùng tu, bảo vệ nhà vườn, phố cổ đã giúp HĐND và UBND tỉnh sớm ban hành một số chính sách, giải pháp cụ thể nhằm giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa lịch sử của vùng đất cố đô. Ý kiến đóng góp của cử tri và các nhà khoa học là cơ sở để lập và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án xây dựng thành phố Huế - thành phố Festival; là căn cứ để bổ khuyết chính sách đền bù giải tỏa, để xác định hợp lý cao trình khu đô thị mới ven thành phố. Việc công bố rộng rãi dự thảo quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Thừa Thiên Huế đến năm 2020 và tổ chức hội nghị tư vấn để nghe ý kiến đóng góp, phản biện của các nhà nghiên cứu trong và ngoài địa bàn đã giúp HĐND và UBND tỉnh hoàn thiện đề án và xác định rõ hơn các chủ trương, chính sách; các nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách trong thời gian tới.

Trong nhiều trường hợp, đại biểu dân cử là cán bộ chủ chốt không khỏi bối rối khi đưa ra quyết định vì có nhiều ý kiến trái ngược nhau về cùng một vấn đề. Vào năm 1988, khi chiếc cầu độc nhất lên chùa Linh Mụ bị sập, phòng Giao thông vận tải thành phố đề xuất xây dựng cầu tạm cố định bằng thanh ray để kịp thời phục vụ cho việc đi lại từ trung tâm ra ngoại vi thành phố. Nhưng cử tri các phường Kim Long, xã Hương Long đã kiến nghị ghép thuyền làm cầu phao để thích nghi với diễn biến phức tạp trong mọi điều kiện thời tiết. Trong trường hợp này, thực tế cho thấy, phương án thuần tuý chuyên môn không tính đến văn hóa-lịch sử đã không đem lại kết quả mong muốn.

Sau trận lũ lịch sử năm 1999, phương án xử lý cửa biển Hoà Duân gần cửa Thuận An cũng gây ra làn sóng tranh luận sôi nỗi về tính khả thi của dự án. Vốn có văn hóa sống chung với bồi, xói ven biển theo các đợt gió mùa, đông đảo nhân dân vùng ven biển, trực tiếp là ở thị trấn Thuận An đề xuất và khẳng định việc tổ chức lấp cửa biển mới mở là phương án tối ưu nhằm khôi phục đời sống bình thường của hơn 20 vạn dân cư vùng duyên hải, ổn định sớm môi trường sinh thái. May thay, biết lắng nghe người dân, giải pháp khả thi dựa trên những tính toán khoa học và kinh nghiệm thực tiễn đã được lãnh đạo tỉnh Thừa Thiên - Huế thống nhất với các Bộ liên quan trực tiếp. Thực tế đã chứng minh kiến nghị trên của bà con là hoàn toàn đúng đắn và có hiệu quả.

Là đại biểu dân cử, tôi hết sức xúc động khi được cử tri tin tưởng gửi gắm nguyện vọng của mình đến cấp có thẩm quyền và rất vui mừng khi thấy những yêu cầu chính đáng của cử tri được kịp thời giải quyết. Trong nhiều trường hợp, cái nhìn văn hóa đã giúp tôi nhận biết được những nỗi niềm của cử tri ẩn đàng sau bộn bề những câu chuyện đời thường.

Có nhiều đại biểu dân cử phàn nàn, trong nhiều buổi tiếp xúc đã không được gặp gỡ đông đảo cử tri, có lúc chỉ gặp gỡ những cử tri mang tính đại diện, có người gọi là "đại cử tri", chủ yếu là cán bộ cốt  cán ở cơ sở. Theo tôi, việc tiếp xúc với "đại cử tri" cũng quan trọng không kém việc gặp gỡ trực tiếp cử tri tại các đơn vị cơ sở. Việc kết hợp hai hình thức này cho phép đại biểu dân cử vừa nắm kỹ tâm tư nguyện vọng quần chúng với những yêu cầu cụ thể về chính sách kinh tế - xã hội ở địa bàn dân cư; vừa tiếp thu được những vấn đề có tính vĩ mô do đội ngũ cán bộ cơ sở hệ thống lại, không chỉ khái quát về tình hình chung mà còn nêu lên những đề xuất về biện pháp chỉ đạo thực hiện. Vấn đề cốt lõi là phải biết gạn lọc thông tin để xử lý đúng và có hiệu quả.

Nguồn http://www.ttbd.gov.vn/