Diễn đàn về nhà nước, pháp luật, chính sách
ISSN 1859-297X Thứ ba, 21/11/2017, 13:07(GMT+7)
 
Kinh nghiệm hoạt động dân cử

Đại biểu dân cử ở địa phương trong vai trò là người tạo điều kiện

 

Dưới đây, chúng tôi giới thiệu những biện pháp và chiến lược mà các đại biểu HĐND trong vai trò người tạo điều kiện có thể sử dụng và một số nội dung liên quan, đó là:

1. Nghệ thuật tạo điều kiện.

2. Các chiến lược tạo điều kiện.

3. Tạo điều kiện và phát triển cộng đồng.

Nghệ thuật tạo điều kiện

Tạo điều kiện là tạo ra một môi trường mà trong đó, người dân có thể tự đáp ứng nhu cầu của mình bằng chính nỗ lực của bản thân. Thực tế đang có xu hướng chuyển dịch và chia sẻ trách nhiệm cộng đồng: chính quyền địa phương tạo điều kiện cho người dân trong phạm vi quyền hạn của mình để họ tự đảm đương nghĩa vụ và trách nhiệm đối với các dịch vụ cộng đồng và phát triển cơ sở hạ tầng mà từ trước đến nay vẫn bị coi là trách nhiệm của các cơ quan chính quyền. Chúng tôi đưa ra dưới đây ví dụ mang tính gợi ý, cũng là minh chứng cho cách tiếp cận “nghệ thuật tạo điều kiện”:

Ví dụ: Việc xây dựng nhà ở cho những người khó khăn về kinh tế nằm ngoài khả năng của chính quyền địa phương. Tuy nhiên, chính quyền địa phương có thể hỗ trợ người dân tự xây nhà ở cho chính mình. Một số hoạt động mà người tạo điều kiện có thể tiến hành để có nhà ở cho người thu nhập thấp là:

- Hỗ trợ tiền cho những người nghèo xây nhà ở;

- Giúp người nghèo tiếp cận được với các thông tin cần thiết về các nguồn vốn có thể vay ưu đãi để xây dựng nhà ở;

- Cung cấp quỹ đất nếu có thể; 

- X bỏ những cản trở về tài chính và pháp luật;

- Giúp đỡ người muốn xây nhà ở có được nguồn nhân lực cần thiết;

- H trợ về mặt tổ chức để giúp mọi người phát triển nhà ở.

Một gợi ý về các chức năng của chính quyền địa phương nằm trong khái niệm tạo điều kiện, đó là: công việc của chính quyền địa phương là định hướng (lái) thuyền chứ không phải là chèo thuyền. Cung cấp các dịch vụ là chèo thuyền, và chính quyền địa phương thường không giỏi việc này. Cung cấp hàng hoá dịch vụ công cộng khác với việc sản xuất những hàng hoá và dịch vụ ở chỗ, cung cấp là quyết định phân bổ các loại nguồn lực cho một loại hàng hoá hay dịch vụ cụ thể và giám sát việc sử dụng nó; sản xuất là chuyển các nguồn lực đó thành hàng hoá và dịch vụ. Việc chính quyền địa phương chịu trách nhiệm cung cấp hàng hoá công cộng là đ­ương nhiên, cho dù không trực tiếp tham gia sản xuất các loại hàng hoá và dịch vụ đó. Nghĩa là, trong nhiều công việc khác nhau, vai trò của một đại biểu HĐND sẽ gắn với việc đưa ra các quyết định giúp cho chính quyền địa phương thực hiện việc lái thuyền nhiều hơn là chèo thuyền.

Các chiến lược tạo điều kiện

Vấn đề tạo điều kiện gắn với một số chiến lược để làm việc hiệu quả hơn. Sau đây là một vài chiến lược và biện pháp mà bạn có thể sử dụng để thúc đẩy những thành phần khác làm công việc chèo thuyền:

Cộng tác

Cộng tác là sự liên kết với các thành phần khác nhằm đạt được những mục đích và mục tiêu mà các bên cùng có lợi. Nói cách khác, cộng tác là một quá trình cùng đưa ra quyết định giữa những người giữ vai trò chủ chốt trong một công việc về tư­ơng lai của công việc đó. Thông thường, việc cộng tác liên quan đến sự tác động qua lại giữa các thành phần xã hội, ví dụ như­ cộng tác về xây dựng nhà ở, sản xuất nông nghiệp… giữa nhà nước và tư­ nhân. Có hai thành tố cần thiết để đảm bảo sự thành công trong các nỗ lực cộng tác theo chiều ngang là: (1) phải có lợi ích trong việc giải quyết vấn đề (các bên được gì khi cộng tác); (2) mức độ phụ thuộc lẫn nhau của những người giữ vai trò chủ chốt trong việc giải quyết vấn đề.

Cộng tác làm cho các bên nhìn thấy được các khía cạnh khác nhau của một vấn đề, tìm ra sự khác nhau giữa họ và đi đến những giải pháp ­ợt ra ngoài tầm nhìn hạn chế của từng bên. Có một số nhân tố thúc đẩy các bên quyết định cộng tác như: tính hiệu quả/tính ổn định/tính hợp pháp/những kết quả hai bên cùng có lợi. Tuy nhiên, cũng có một số trường hợp không nên cộng tác nh­ư:

- Giữa những người cộng tác có một khoảng cách lớn về giá trị, thái độ và niềm tin;

- Giữa những người công tác có sự khác biệt lớn về lợi ích;

- Các vấn đề liên quan tiềm ẩn nguy cơ và rủi ro lớn;

- Không tìm được người trung gian phù hợp để liên kết các bên lại;

- Chi phí duy trì các nỗ lực quá lớn.

Xây dựng mạng l­ưới cộng tác

Mạng lưới cộng tác là một quá trình lược bớt sự tham gia của các hệ thống quan liêu hình thức vào việc đưa ra quyết định và giải quyết vấn đề. Các tổ chức và cá nhân có mối liên hệ lỏng lẻo, trong các nhóm không chính thức, cùng phát triển các nguồn lực và giải quyết các vấn đề theo yêu cầu của nhiệm vụ. Hệ thống mạng cung cấp thông tin về các nguồn lực của cộng đồng, có thể sử dụng để giải quyết các vấn đề.

Ví dụ: bạn biết được nhà máy nước sạch ở địa phương sẵn sàng điều chiếc xe téc miễn phí vận chuyển nước sạch cho một trong số những khu dân c­ư có thu nhập thấp và bị ô nhiễm nguồn nước vào ngày thứ sáu hàng tuần. Đồng thời, bạn biết có một vài hộ gia đình ở khu vực lân cận cũng thiếu nước sinh hoạt trầm trọng, nhưng lại không biết có sự giúp đỡ của nhà máy. Bạn sẽ cung cấp thông tin nối kết hai bên?

Có hai tính chất tạo nên quá trình hệ thống làm việc theo mạng là: tính tự phát và sự tự do. Tính tự phát là tinh thần sẵn sàng giúp đỡ những người cần trợ giúp vào bất cứ lúc nào và trong mọi tình huống. Sự tự do là ý chí và khả năng hành động giúp cho họ trở nên nhạy bén hơn và chia sẻ quyền lực, phương tiện tiếp cận các nguồn lực trên tinh thần cộng tác, như chúng ta đã nói ở trên.

Tính sáng tạo

Tính sáng tạo rất quan trọng đối với đại biểu HĐND trong vai trò của người tạo điều kiện. Đó cũng là khả năng nhìn thấy trước các biện pháp giải quyết, giải pháp thay thế mà người khác không nhìn thấy được. Việc kêu gọi thành phần t­ư nhân thực hiện các dịch vụ công có thể là một ví dụ về tư­ duy sáng tạo ở một số cộng đồng.  

Một cách sáng tạo mà nhiều địa phương đã thực hiện là theo đuổi nhiều chiến lược thay thế để tiến hành các dịch vụ và chương trình cộng đồng. Có một số dịch vụ mang tính truyền thống hơn nh­ư: cấp giấy phép, cấp ngân sách, cho vay vốn, cho hưởng thuế ưu đãi... Cùng với đó, các biện pháp đổi mới nh­ư nới lỏng quy chế đăng ký đầu tư kinh doanh, mở rộng các hình thức hợp doanh giữa nhà nước với t­ư nhân, nhà nước với nhà nước... cho thấy dấu hiệu bứt khỏi suy nghĩ truyền thống về cách thức chính quyền địa phương phục vụ nhân dân mà không tạo nên sự quan liêu hành chính. Tính sáng tạo cũng được thể hiện ở việc áp dụng một số biện pháp thay thế mới là: Sử dụng các hiệp hội tự nguyện (để cung cấp một số dịch vụ) nh­ư các hệ thống kênh phân phối, đầu tư vốn (trong các quĩ vốn để khuyến khích các doanh nghiệp mới)..v.v.

Hỗ trợ/ tạo điều kiện/ giao quyền

Vai trò tạo điều kiện của đại biểu dân cử nằm giữa vấn đề hỗ trợ và giao quyền. Hỗ trợ là sử dụng các kỹ năng quan hệ (sự thuyết phục, sự khuyến khích…) giúp người khác thực hiện tốt những việc họ quyết định làm. Giao quyền được hiểu theo nghĩa là cho người khác một số những quyền lực cần thiết để thực hiện những việc cần làm. Trong khi với vai trò tạo điều kiện, đại biểu dân cử sẽ huy động những nguồn lực mà chính quyền địa phương có thể cung cấp như: thông tin; hỗ trợ kỹ thuật; đào tạo; quĩ đầu tư­ ban đầu; kế hoạch tổ chức; xoá bỏ những cản trở quan liêu hành chính; sử dụng các phương tiện, thiết bị…

Các chiến lược tạo điều kiện ở trên đặc biệt hiệu quả khi phối hợp với các tổ chức phi chính phủ, các nhóm và các khu vực tư­ nhân. Họ có thể thực hiện các dịch vụ và chương trình với chi phí thấp hơn và giảm thiểu những điều kiện ràng buộc lâu dài của chính quyền địa phương. Đồng thời, chính quyền địa phương cũng có thể giữ lại các nguồn lực khan hiếm để thực hiện các công việc khác. Các chiến lược này đòi hỏi bạn và các đồng nghiệp trong HĐND phải điều chỉnh sự nhận thức về vai trò của chính quyền địa phương.

Tạo điều kiện và phát triển cộng đồng

Trên thực tế, nhiều chính quyền địa phương “tự buộc chân mình” bằng việc tự tổ chức các bộ phận chuyên môn với các công chức, viên chức cửa quyền, hoặc giao hết cho các nhà dịch vụ chuyên nghiệp để thực hiện các dịch vụ cộng đồng. Việc chuyên môn hoá triệt để các dịch vụ cộng đồng có thể làm suy yếu cộng đồng và hệ quả là người dân phải gánh chịu nhiều thiệt thòi. Chúng tôi chỉ xin đưa ra vấn đề mang tính trái ngược, đó là những lợi ích có được từ việc sử dụng các “hiệp hội của cộng đồng” (nhóm gia đình, một tổ dân cư, các tổ chức tình nguyện) so với các hệ thống cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp như:

- Các cộng đồng có nhiều điều kiện ràng buộc với các thành viên của mình hơn là các nhà dịch vụ chuyên nghiệp có với khách hàng của họ;

- Các cộng đồng hiểu các vấn đề của họ hơn các nhà dịch vụ chuyên nghiệp;

- Nhà chuyên nghiệp và các cơ quan hành chính cung cấp dịch vụ, còn các cộng đồng giải quyết và khắc phục các vấn đề;

- Nhà chuyên nghiệp và các cơ quan hành chính chào hàng bằng “các dịch vụ”, còn các cộng đồng chào hàng bằng “sự quan tâm, chăm sóc và tượng trợ lẫn nhau”;

- Các cộng đồng linh động và sáng tạo hơn các cơ quan hành chính phân phối dịch vụ;

- Chi phí để sử dụng “kênh” cộng đồng thấp hơn so với sử dụng những nhà dịch vụ chuyên nghiệp;

- Các cộng đồng đưa ra các tiêu chuẩn hành vi ứng xử hiệu quả hơn các cơ quan hành chính phân phối dịch vụ hay các nhà dịch vụ chuyên nghiệp;

 Sự so sánh này có tính tương đối, tuy nhiên, nó cũng nhắc nhở chúng ta về sức mạnh của các chương trình cộng đồng. Dường nh­ư càng phát triển, chúng ta càng có khuynh hướng chuyên môn hoá và nhà nước hoá nhiều thứ mà các cộng đồng vẫn thường làm. Sự phát triển nh­ư vậy có thể không hiệu quả và rất tốn kém! Việc chính quyền địa phương giữ cả hai vai trò, vừa cung cấp vừa sản xuất các chương trình, dịch vụ cho cộng đồng, với những cơ quan chuyên môn được tổ chức ra để “làm mọi việc” cho nhân dân, chứ không phải là giúp nhân dân “tự làm cho mình” có thể đi ngược lại những mục tiêu cải cách hành chính. Thực tiễn này nh­ư một rào chắn ngăn cản việc tạo điều kiện cho các đối tượng khác, do HĐND (và nhiều đại biểu HĐND) muốn kiểm soát tất cả các chương trình và dịch vụ công cộng ở các địa phương.

Chúng tôi cũng xin lưu ý rằng, vấn đề tạo điều kiện thường yêu cầu có những t­ư duy mới mẻ về người thực hiện các chương trình, dịch vụ. Việc tạo điều kiện sẽ mở rộng phạm vi trách nhiệm và nguồn lực cộng đồng, bao gồm cả những đối tượng vừa là người gây ra vấn đề, vừa là người giải quyết vấn đề. Nỗ lực của đại biểu dân cử trong việc tạo điều kiện cũng không kém phần quan trọng so với các hiệp hội cộng đồng phát triển, nhằm bảo đảm duy trì chúng. Vì thế, vai trò tạo điều kiện của đại biểu, cũng được hiểu là vai trò: (a) nhận ra lợi ích của việc cung cấp dịch vụ trên cơ sở cộng đồng, và (b) thấy rằng, quyền lực và sự ủng hộ cần thiết phải được cung cấp cho các hiệp hội để giữ cho “các hiệp hội của cộng đồng” bền vững.

Người Hiến kế

 

Ý kiến của bạn
Tên của bạn
Địa chỉ
Email
Điện thoại
Tệp đính kèm
 
 
gửi đi
8.jpg
Đồng chí Uông Chu Lưu, Phó Chủ tịch Quốc hội trao quyết định bổ nhiệm đồng chí Nguyễn Đình Quyền làm Viện trưởng Viện NCLP
Số 03 ((212) tháng 2/2012) 05/02/2012
 
Thực trạng và nhu cầu giải thích Hiến pháp, luật, pháp lệnh ở Việt Nam

Mối quan hệ giữa quyền tiếp cận thông tin của công dân và nhà báo trong hai dự thảo luật

Công khai thông tin với việc thực hiện phản biện xã hội

Thư của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng gửi Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp

CÔNG BỐ VÀ TRAO NGHỊ QUYẾT BỔ NHIỆM VIỆN TRƯỞNG VIỆN NGHIÊN CỨU LẬP PHÁP

Sự ảnh hưởng của pháp luật Pháp tới luật tư ở Việt Nam

Khai mạc trọng thể Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XIV

Khai mạc kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XIV

Chất vấn và hậu chất vấn

Lựa chọn chính sách cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập kinh tế hiện nay

Tìm kiếm
Tìm kiếm nâng cao
 
Hiển thị tốt nhất trên trình duyệt Firefox

    Trang chủ | Liên hệ | Sơ đồ website Trang thông tin điện tử của Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp – Văn phòng Quốc hội
Giấy phép xuất bản số: 37/GP-BC-BVHTT, cấp ngày: 08/04/2005 • Tổng Biên tập: Ts. Phạm Văn Hùng
Toà soạn: 27A Võng Thị – Tây Hồ – Hà Nội: Điện thoại: 08043359 - 08043362• Fax: 08048486• Email: nclp@qh.gov.vn

Ghi rõ nguồn "Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp" khi phát hành lại thông tin từ website này
Bản quyền thuộc về Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp. Phát triển bởi Công ty Tinh Vân