Trong thời gian qua, đã có rất nhiều ý kiến bàn về việc nâng cao năng lực cho các đại biểu Quốc hội, đặc biệt là các đại biểu Quốc hội kiêm nhiệm (Quốc hội khoá XII vẫn còn343 đại biểu hoạt động kiêm nhiệm). Chúng ta biết rằng, đại biểu dân cử là người được nhân dân bầu ra, giao cho nhiệm vụ đại biểu của nhân dân. Điều này đòi hỏi các đại biểu phải thường xuyên tiếp xúc, trao đổi với dân, trong khi đó, việc tiếp xúc và trao đổi với dân của đại biểu Quốc hội nước ta hiện nay còn rất hạn chế, cơ bản mới chỉ dừng lại ở hình thức tiếp xúc cử tri trước và sau hai kỳ họp Quốc hội, hoặc khi tham gia các đoàn giám sát của Quốc hội. Thời gian tiếp xúc và đối tượng tiếp xúc đang rất hạn chế. Chính vì thế, mối quan hệ giữa đại biểu và cử tri chưa thật sự gắn bó, chưa đúng với quy định của pháp luật và cũng không đáp ứng được yêu cầu cần phải có. Lý do thì có nhiều và cũng đều có thể biện minh, tuy nhiên, theo chúng tôi, đại biểu dân cử nước ta đang thiếu “những công cụ” cần thiết trong việc tự nâng cao trình độ hoạt động đại biểu cũng như trong việc thiết lập mối quan hệ tương hỗ đối với cử tri, những người bầu ra mình và mình là đại diện cho họ tại cơ quan quyền lực nhà nước.

Chúng tôi xin nêu một giải pháp có thể hỗ trợ cho các đại biểu Quốc hội, đó là thiết lập các Văn phòng ảo cho đại biểu Quốc hội.

Thông thường ở các nướcT, đại biểu Quốc hội luôn có bộ máy giúp việc (bộ máy giúp việc này thông thường được tổ chức tương tự như Văn phòng Quốc hội của chúng ta nhưng ngoài ra, mỗi nghị sỹ lại có một bộ máy giúp việc riêng cho mình, ví dụ ở Thái Lan, mỗi đại biểu Quốc hội có 5 cán bộ giúp việc sử dụng và khai thác thông tin; ở Mỹ, các nghị sỹ được cấp một khoản kinh phí hàng năm để thuê văn phòng riêng cũng như trả lương cho nhân viên làm việc trong các văn phòng đó, một nghị sĩ có thể có nhiều văn phòng như: văn phòng làm việc thường xuyên, văn phòng nơi người đó tranh cử và ứng cử…). Việt Nam chúng ta, do hạn chế về nhiều yếu tố nên chưa thể tạo ra những điều kiện như vậy cho từng đại biểu Quốc hội. Tuy nhiên, với những tiến bộ của khoa học và công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin hiện nay, việc thiết lập Văn phòng ảo cho từng đại biểu Quốc hội không phải là không thực hiện được.

1- Hình thức của Văn phòng ảo 

       Mục tiêu chủ yếu của Văn phòng ảo là cung cấp, tiếp nhận và phản hồi thông tin cho đại biểu Quốc hội, vì vậy, Văn phòng ảo có thể được thiết kế dưới dạng một trang web cá nhân đơn giản. Trang web này sẽ có các thông tin cá nhân của đại biểu như: tên tuổi, địa chỉ, điện thoại, địa chỉ e -mail, nghề nghiệp, giới thiệu về gia đình... Tiếp theo sẽ có một phần ứng dụng dùng để đăng tải những thông tin mà người đại biểu muốn gửi tới các cử tri của mình: tin hoạt động Quốc hội, các hoạt động mà đại biểu tham gia ở Quốc hội, lịch làm việc, kế hoạch hành động, lịch triển khai thực hiện những điều đã hứa trước dân… Cuối cùng là phần ứng dụng dùng để tiếp nhận ý kiến của nhân dân và trả lời những ý kiến đó. Ngoài ra, có thể thêm một số thông tin khác theo chủ ý của đại biểu Quốc hội như: thông tin về địa phương nơi mình ứng cử, bản đồ địa phương, các ứng dụng nhúng RSS…

2- Tổ chức hoạt động của Văn phòng ảo

Có một vấn đề, là đa số các đại biểu Quốc hội không có nhiều thời gian (và cả kỹ năng) để tiếp nhận cũng như đưa thông tin lên mạng, vì vậy, để giúp cho hoạt động của Văn phòng ảo được thường xuyên và thông suốt, các đại biểu Quốc hội cần có sự hỗ trợ của nhân viên. Có hai nguồn nhân viên có thể giúp cho đại biểu Quốc hội:

- Chuyên viên Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội: chuyên viên cấp này sẽ có nhiều điều kiện thuận lợi trong việc giúp đỡ các đại biểu không chuyên trách ở địa phương. Một chuyên viên có thể giúp cho nhiều đại biểu trong hoạt động của Văn phòng ảo. Chuyên viên chịu trách nhiệm đưa các thông tin lên mạng, sau khi đã được đại biểu Quốc hội - chủ Văn phòng ảo - duyệt. Đối với chiều thông tin đến (email, thông tin gửi trực tuyến) chuyên viên sẽ lọc những thông tin cần thiết, in ra và gửi tới đại biểu, sau đó nhận thông tin trả lời của đại biểu Quốc hội .

- Chuyên viên các Vụ giúp việc của Hội đồng Dân tộc và các ủy ban của Quốc hội. Về cách thức làm việc, thì hoạt động của chuyên viên của các Vụ không khác gì mấy so với chuyên viên của Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội. Tuy nhiên, chuyên viên ở Vụ giúp việc chỉ phục vụ cho các đại biểu chuyên trách và không chuyên trách thuộc Hội đồng Dân tộc hoặc ủy ban mà Vụ mình giúp việc.

    Để chia sẻ công việc, chuyên viên Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội sẽ phục vụ cho đại biểu Quốc hội của địa phương và là đại biểu không thuộc Hội đồng hay ủy ban nào của Quốc hội, còn chuyên viên các Vụ thuộc Văn phòng Quốc hội sẽ phục vụ cho đại biểu là thành viên Hội đồng Dân tộc và các ủy ban.

- Bên cạnh hai nguồn cán bộ giúp việc cho đại biểu Quốc hội như đã trình bày, có thể sử dụng một nguồn cán bộ giúp việc nữa, đó là các tình nguyện viên. Qua thăm dò, trao đổi với các thành viên, các bạn đọc của các trang web như: www.vibonline.com.vn, www.nclp.org.vn, www.tuvanluat.org… chúng tôi được biết, đa số các thành viên, các bạn đọc của các trang web này rất mong muốn được góp một phần công sức vào công cuộc lập pháp của nước nhà và sẵn sàng tham gia các hoạt động trực tiếp cũng như gián tiếp để xây dựng luật. Quốc hội khoá XII chỉ có 493 đại biểu, nếu mỗi đại biểu cần có từ 1 - 2 tình nguyện viên - có kiến thức về luật, có hiểu biết về công nghệ - để giúp thì đó là điều rất dễ thực hiện. Tất nhiên, việc hỗ trợ của các tình nguyện viên này lúc đầu chỉ nên dừng lại ở mức tìm kiếm thông tin, cung cấp thông tin theo yêu cầu của đại biểu Quốc hội, chứ chưa được phép đưa thông tin lên như hai nguồn cán bộ giúp việc nêu ở trên.

3- Về khía cạnh tài chính

Chi phí hoạt động của Văn phòng ảo này trên thực tế sẽ không lớn, bởi lẽ các Văn phòng ảo này sẽ được thiết lập trên hạ tầng chung của website Quốc hội, một website khá hiện đại và có nguồn tài trợ thường xuyên từ các dự án trong nước và nước ngoài. Như vậy chi phí ban đầu của một Văn phòng ảo gần như bằng 0.

Về đường truyền, hiện nay các Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội các tỉnh đều sử dụng đường truyền INTERNET ADSL để giữ kết nối với Văn phòng Quốc hội qua hệ thống mạng wan (mạng nội bộ ảo -VPN client) và chương trình E -Office (1 dạng văn phòng ảo với 3 chức năng: nhận e -mail, truyền file dữ liệu, hội thoại trực tuyến bằng hình ảnh và text). Việc phát triển hai hệ thống này cũng đã nằm trong một đề án của Văn phòng Quốc hội và đã được cấp kinh phí.

Đối với các chuyên viên giúp việc thì việc hỗ trợ cho các đại biểu Quốc hội dù dưới hình thức nào thì vẫn là những công việc thường xuyên của họ, còn nếu sử dụng đội ngũ tình nguyện viên thì chi phí cũng bằng 0, bởi lẽ, họ làm công việc tình nguyện.

Tuy nhiên, ngoài các vấn đề trên, để đạt hiệu quả hoạt động tối đa cho Văn phòng ảo của đại biểu Quốc hội, cần có nguồn kinh phí cho các chi phí sau:

- Chi phí trang bị máy tính xách tay cho từng đại biểu, đối với những đại biểu chưa biết sử dụng hoặc không có nhu cầu sử dụng thì nên trang bị máy này cho chuyên viên giúp việc;

- Chi phí dịch vụ kết nối internet trong trường hợp đại biểu Quốc hội và chuyên viên giúp việc đi công tác. Nếu có thể thì nên trang bị một điện thoại di động kết nối internet kèm theo máy tính xách tay, ví dụ: sử dụng điện thoại và dịch vụ kết nối internet qua mobile của EVN;

- Phụ cấp cho chuyên viên giúp việc trong việc cập nhật thông tin và tiếp nhận thông tin trên Văn phòng ảo của đại biểu;

- Các chi phí khác về bảo trì kỹ thuật và an ninh mạng cho các Văn phòng ảo, ví dụ: có thể ký hợp đồng bảo trì và an ninh cho toàn bộ các Văn phòng ảo của các đại biểu Quốc hội với Trung tâm An ninh mạng BKAV.

*

Trên đây là ý tưởng về việc thành lập Văn phòng ảo cho các đại biểu Quốc hội. Hy vọng rằng, ý tưởng này sẽ được thực hiện, giúp cho các đại biểu của chúng ta có thêm công cụ tốt để hoạt động, giúp cho đại biểu Quốc hội gần dân hơn, nắm bắt thông tin nhanh nhạy hơn, có sự trợ giúp ngang tầm với đại biểu Quốc hội các nước khác.